Na czym polega slumpflacja i jakie niesie skutki dla gospodarki?

Slumpflacja polega na tym, że gospodarka jednocześnie kurczy się (spada PKB i produkcja), a ceny wciąż szybko rosną i rośnie bezrobocie. To połączenie kryzysu z drożyzną, które uderza w inwestycje, budownictwo, rynek nieruchomości i domowe budżety znacznie mocniej niż sama recesja czy sama inflacja. Jeśli chcesz lepiej przygotować swoje decyzje finansowe i inwestycyjne na taki scenariusz, warto poznać mechanizm tego zjawiska. W kolejnych akapitach zobaczysz, jak rozpoznać slumpflację w danych, skąd się bierze i co oznacza dla całej gospodarki.

Na czym polega slumpflacja – definicja i podstawowe cechy

W latach 70. ekonomiści opisali nowe zjawisko, które wymknęło się klasycznym schematom cyklu koniunkturalnego. Slumpflacja to stan gospodarki, w którym dochodzi do załamania procesów gospodarczych – realny PKB (Produkt Krajowy Brutto) spada, maleje produkcja przemysłowa i usługowa, a jednocześnie utrzymuje się wysoka, często rosnąca inflacja. Taki kryzys nie jest „zwykłą” recesją, bo zamiast spadku presji cenowej pojawia się dalszy wzrost cen i kosztów życia.

To zjawisko łączy w sobie trzy elementy: spadek produkcji i dochodu narodowego, szybki wzrost bezrobocia oraz wysoką stopę inflacji, mierzoną wskaźnikami CPI lub HICP. Gdy taki stan trwa przez kilka kwartałów, firmy ograniczają inwestycje, sektor budowlany hamuje, a gospodarstwa domowe odkładają plany budowy domu, większego remontu czy zakupu mieszkania. Kryzys dotyka wtedy szczególnie branże kapitałochłonne – budownictwo, deweloperkę, przemysł materiałów budowlanych.

Slumpflacja to sytuacja, w której gospodarka realnie się kurczy, a mimo to ceny nadal szybko rosną, co oznacza jednoczesny spadek PKB, wzrost bezrobocia i utrzymującą się wysoką inflację.

Jakie wskaźniki definiują slumpflację?

Ekonomiści nie identyfikują slumpflacji jednym numerem z tabeli statystycznej. To diagnoza stawiana na podstawie zestawu wskaźników makroekonomicznych obserwowanych równocześnie – i to przez co najmniej kilka kolejnych kwartałów, a nie w jednym miesiącu. Liczy się zarówno poziom, jak i kierunek zmian oraz to, czy negatywne sygnały pojawiają się jednocześnie.

Do oceny, czy gospodarka wchodzi w scenariusz slumpflacyjny, wykorzystuje się zwykle następujące dane:

• dynamika realnego PKB w ujęciu rok do roku i kwartał do kwartału,
• produkcja przemysłowa oraz produkcja budowlano‑montażowa,
• stopa bezrobocia (zarówno rejestrowanego, jak i według badań BAEL),
• wskazniki inflacji: CPI, HICP oraz inflacja bazowa,
• dynamika realnych płac, czyli płac skorygowanych o wzrost cen,
• poziom i struktura inwestycji prywatnych oraz publicznych,
• sytuacja na rynku kredytu – zwłaszcza kredytów mieszkaniowych i inwestycyjnych.

Ryzyko slumpflacji rośnie, gdy widzisz kilka kwartałów ujemnego lub bliskiego zera wzrostu realnego PKB, inflację istotnie powyżej celu banku centralnego oraz rosnące bezrobocie. Pojedynczy odczyt nie przesądza sprawy – ważna jest łączna interpretacja trendów w czasie i to, czy sygnały recesyjne oraz inflacyjne nakładają się na siebie.

Co odróżnia slumpflację od zwykłej recesji?

Klasyczna recesja, często nazywana „techniczną”, to zazwyczaj przynajmniej dwa kolejne kwartały spadku PKB. W takim okresie aktywność gospodarcza słabnie, rośnie bezrobocie koniunkturalne, a firmy ograniczają inwestycje. Zwykle jednak w recesji maleje dynamika cen – presja inflacyjna słabnie, a czasem pojawia się ryzyko deflacji, czyli spadku poziomu cen w gospodarce.

W slumpflacji jest inaczej: aktywność spada, ale inflacja nie chce „odpuścić”. Ceny dóbr konsumpcyjnych i usług nadal rosną, często napędzane szokiem podażowym i utrwalonymi oczekiwaniami inflacyjnymi. Rząd i bank centralny stają wtedy przed dramatycznym dylematem – działania łagodzące recesję mogą podbijać inflację, a walka z inflacją może jeszcze silniej obniżyć produkcję i zatrudnienie.

W slumpflacji tradycyjne narzędzia antykryzysowe zaczynają „gryźć się” ze sobą. Zwiększanie wydatków publicznych lub obniżanie stóp procentowych pomaga krótkoterminowo ograniczyć spadek PKB, ale bardzo łatwo podbija inflację. Z kolei mocne podwyżki stóp i zaciskanie pasa fiskalnego mogą zmniejszyć tempo wzrostu cen, lecz jednocześnie pogłębiają spadek produkcji i bezrobocia.

Czym slumpflacja różni się od stagflacji i klasycznej inflacji?

Stagflacja to połączenie wysokiej inflacji i stagnacji gospodarczej – PKB nie rośnie lub rośnie minimalnie, a bezrobocie utrzymuje się na podwyższonym poziomie. W klasycznej inflacji sytuacja jest inna: ceny rosną, ale gospodarka przynajmniej się nie kurczy, często notuje dodatnie tempo wzrostu. Slumpflacja jest najbardziej bolesnym scenariuszem, bo oznacza już nie stagnację, lecz wyraźne kurczenie się gospodarki przy wysokiej inflacji.

W slumpflacji nie mamy już do czynienia z „zastoje m” gospodarki, ale z jej realnym cofnięciem. To szczególnie bolesne dla branż o długim horyzoncie zwrotu kapitału: budownictwa mieszkaniowego, deweloperki komercyjnej, produkcji materiałów budowlanych czy sektora instalacyjnego. Projekty wymagające kilku lat realizacji i finansowania z kredytu stają się wyjątkowo ryzykowne przy wysokiej inflacji i niepewnym popycie.

Jakie są główne przyczyny slumpflacji?

Do wystąpienia slumpflacji rzadko prowadzi jeden czynnik. Zazwyczaj nakładają się na siebie silne szoki podażowe, błędy polityki monetarnej i fiskalnej oraz utrwalenie wysokich oczekiwań inflacyjnych w gospodarce, przy istniejących już wcześniej słabościach strukturalnych – na przykład dużej zależności od drogich surowców energetycznych czy niedoinwestowanej infrastruktury energetycznej.

Jak szoki podażowe prowadzą do slumpflacji?

Szok podażowy to nagła i istotna zmiana kosztów lub dostępności kluczowych surowców, energii, transportu czy pracy. Gdy ceny ropy naftowej, gazu lub energii elektrycznej rosną skokowo, wielu producentów po prostu nie jest w stanie utrzymać dotychczasowego wolumenu produkcji bez podnoszenia cen. Podaż dóbr i usług się kurczy, a ceny rosną, co tworzy idealne warunki do rozwoju inflacji kosztowej.

Źródła takich szoków są dobrze widoczne w ostatnich latach:

• kryzysy energetyczne związane z nagłym wzrostem cen ropy naftowej i gazu,
• konflikty zbrojne, jak wojna na Ukrainie, które przerywają łańcuchy dostaw surowców i żywności,
• sankcje i embargo ograniczające handel surowcami z wybranymi krajami,
• pandemie – na przykład pandemia koronawirusa – wyłączające z pracy całe sektory i porty,
• gwałtowne zmiany regulacyjne, choćby związane z emisjami CO₂, które wpływają na koszty energetyki i cementowni.

Mechanizm przejścia od szoku podażowego do slumpflacji ma kilka etapów. Najpierw rosną koszty produkcji – energii, paliw, surowców. Firmy podnoszą ceny, by utrzymać marże, co przekłada się na wyższą inflację CPI i HICP. Realne dochody gospodarstw domowych spadają, więc popyt na wiele dóbr maleje. Część inwestycji przestaje się opłacać przy tak drogich materiałach i finansowaniu, więc przedsiębiorstwa ograniczają produkcję i zatrudnienie. W efekcie PKB spada, bezrobocie rośnie, a inflacja nadal pozostaje wysoka.

Szczególnie wrażliwy na takie wstrząsy jest sektor budowlany. Gwałtowne skoki cen stali, drewna, cementu, asfaltu czy energii elektrycznej, połączone z opóźnieniami dostaw, prowadzą do masowego przeszacowania kosztorysów. Inwestorzy – zarówno prywatni, jak i publiczni – wstrzymują nowe projekty budowlane, mimo że ceny usług i materiałów budowlanych nadal rosną. To klasyczny obraz slumpflacji w branży: drogo, ale pusto w portfelu i w portfelu zamówień.

Jak błędy polityki pieniężnej i fiskalnej zwiększają ryzyko slumpflacji?

Polityka monetarna, za którą odpowiada bank centralny, oraz polityka fiskalna, prowadzona przez rząd, potrafią wzmocnić lub złagodzić skutki szoków podażowych. Gdy te dwie sfery są źle skalibrowane, ryzyko wejścia w scenariusz slumpflacyjny rośnie – szczególnie jeśli decyzje zapadają z opóźnieniem i są gwałtowne.

W obszarze polityki pieniężnej typowe błędy, które zwiększają zagrożenie, to:

• utrzymywanie bardzo niskich stóp procentowych przy już wysokiej inflacji,
• „dodruk” pieniądza i szybkie zwiększanie podaży pieniądza w gospodarce,
• zbyt późna reakcja banku centralnego na narastającą inflację,
• gwałtowne i spóźnione podwyżki stóp w momencie, gdy koniunktura już wyraźnie słabnie.

Z kolei w polityce fiskalnej ryzyko slumpflacji zwiększają:

• nadmierna ekspansja wydatków publicznych w okresie zbliżającej się górki koniunkturalnej,
• trwałe programy transferowe bez pokrycia w stabilnych dochodach podatkowych,
• administracyjne mrożenie cen, które zaburza sygnały rynkowe i zniechęca do inwestycji,
• podnoszenie obciążeń podatkowych (np. VAT, akcyza) w momencie spowolnienia aktywności.

Historia Stanów Zjednoczonych z lat 70. pokazała, jak taka mieszanka może zadziałać. Luźna ekonomia keynesowska – nastawiona na stymulowanie popytu – funkcjonowała tam przez dekady, aż do momentu szoku naftowego po wojnie Jom Kipur. W Polsce na początku lat 90. luźna polityka pieniężna, „pusty pieniądz” i otwarcie gospodarki na handel międzynarodowy przy wysokiej inflacji wywołały podobny efekt: głęboki spadek PKB, szybki wzrost bezrobocia i epizody hiperinflacji (powyżej 100% rocznie).

Jaką rolę odgrywają oczekiwania inflacyjne i kurs waluty?

Oczekiwania inflacyjne to to, czego gospodarstwa domowe, firmy i rynki finansowe spodziewają się po inflacji w przyszłości. Jeśli większość uczestników rynku zakłada, że ceny będą wciąż szybko rosły, zaczynają się na to zawczasu przygotowywać. Pracownicy żądają wyższych płac, przedsiębiorcy podnoszą cenniki, a banki zwiększają oprocentowanie kredytów.

Wysokie oczekiwania inflacyjne sprzyjają wejściu gospodarki w spiralę slumpflacyjną poprzez kilka mechanizmów:

• spirala płacowo‑cenowa – rosnące płace podbijają koszty, a te z kolei wymuszają podwyżki cen,
• indeksacja umów – długoterminowe kontrakty waloryzowane o wskaźniki inflacji CPI lub HICP,
• przyspieszanie wydatków – gospodarstwa domowe kupują „na zapas” w obawie przed dalszymi podwyżkami,
• ucieczka od krajowej waluty – wzrost zainteresowania walutami obcymi czy złotem, gdy zaufanie do pieniądza krajowego maleje.

Kurs walutowy wzmacnia lub osłabia te procesy. Osłabienie waluty krajowej podnosi ceny importowanych surowców – energii, gazu, ropy naftowej, metali – a także wielu materiałów budowlanych i komponentów instalacyjnych. Dla gospodarki mocno uzależnionej od importu oznacza to dodatkową presję cenową przy jednoczesnym spadku popytu wewnętrznego, co jest typowym tłem dla slumpflacji.

By ograniczyć to ryzyko, bank centralny i rząd starają się „zakotwiczyć” oczekiwania inflacyjne. Służy temu wiarygodny cel inflacyjny, spójna polityka stóp procentowych, przejrzysta komunikacja instytucji takich jak Narodowy Bank Polski czy Europejski Bank Centralny, a także odpowiedzialna polityka fiskalna. Gdy uczestnicy rynku wierzą, że inflacja zostanie opanowana, znacznie trudniej o pełzającą spiralę płacowo‑cenową i scenariusz slumpflacyjny.

Jakie skutki niesie slumpflacja dla gospodarki?

Jednoczesny spadek produkcji, wzrost bezrobocia i wysoka inflacja to kombinacja, którą zwykły obywatel odczuwa jako „kryzys połączony z drożyzną”. Firmy ograniczają zatrudnienie, zamykają zakłady lub odkładają inwestycje, a jednocześnie rachunki za energię, raty kredytów i ceny żywności ciągle rosną. Taki stan jest społecznie znacznie bardziej dotkliwy niż sama recesja z malejącymi cenami lub sama inflacja przy rosnącym PKB.

Na poziomie całej gospodarki slumpflacja prowadzi do narastania napięć społecznych, sporów płacowych i presji na władzę, by jednocześnie chronić realne dochody i miejsca pracy. To zadanie często niewykonalne bez bolesnych kompromisów – każda decyzja polityczna pomaga jednej grupie, a pogarsza sytuację innych.

Najważniejsze skutki widoczne w statystykach makroekonomicznych to:

• wzrost bezrobocia, szczególnie koniunkturalnego i długotrwałego,
• spadek inwestycji prywatnych i publicznych, zamrażanie projektów infrastrukturalnych,
• fala bankructw firm, zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorstw,
• spadek realnych dochodów gospodarstw domowych,
• ucieczka kapitału za granicę i odpływ inwestycji portfelowych z rynku finansowego,
• wzrost niepewności, załamanie nastrojów konsumenckich i biznesowych.

Dla gospodarstw domowych oznacza to rosnące koszty utrzymania – wyższe ceny żywności, energii, usług komunalnych, paliw – przy jednoczesnym ryzyku utraty pracy lub obniżek wynagrodzeń realnych. Coraz trudniej utrzymać dotychczasowy standard życia, więc domowe budżety są „docinane” w pierwszej kolejności na wydatkach inwestycyjnych: remontach, termomodernizacji, zakupie nowych mebli, aranżacji ogrodu czy budowie garażu.

Firmy z sektora budowlanego, wykończeniowego i ogrodowego odczuwają slumpflację wyjątkowo silnie. Liczba nowych zleceń spada, a jednocześnie rosną koszty materiałów i robocizny. Trudno ustala się ceny ofertowe na kilka kwartałów do przodu, bo dynamika cen cementu, stali czy drewna staje się nieprzewidywalna. Ryzyko zerwania umów, opóźnień i kar umownych rośnie, co wymusza ostrożniejsze planowanie płynności i większe bufory finansowe.

Skutki dotykają także finansów publicznych. W recesji spadają wpływy z podatków dochodowych i VAT, a jednocześnie rosną wydatki na zasiłki, programy osłonowe i działania antykryzysowe. Pojawia się deficyt budżetowy, a wraz z nim rośnie dług publiczny. Przy wyższych stopach procentowych rosną też koszty obsługi tego długu, co ogranicza pole manewru rządu w kolejnych latach.

W warunkach slumpflacji wyjątkowo ryzykowne jest podpisywanie długoterminowych kontraktów budowlanych o stałej cenie bez klauzul waloryzacyjnych – brak bufora na wzrost kosztów materiałów i robocizny może w kilka miesięcy zamienić zyskowne zlecenie w stratny projekt i zagrozić płynności firmy.

Jak mierzy się ryzyko slumpflacji w danych makroekonomicznych?

Ryzyka slumpflacji nie ocenisz, patrząc na jeden wskaźnik w oderwaniu od reszty. Analitycy śledzą jednocześnie kilka grup danych makroekonomicznych i, co istotne, ich trend w czasie. Liczy się to, czy słabe odczyty dotyczą wyłącznie jednej sfery (np. inflacji), czy zaczynają nakładać się ze spadkiem aktywności i pogorszeniem sytuacji na rynku pracy.

Do stałego monitorowania scenariusza slumpflacyjnego przydaje się zestaw wskaźników:

• dynamika realnego PKB – w ujęciu rok do roku i kwartał do kwartału,
• produkcja przemysłowa oraz produkcja budowlana,
• stopy bezrobocia mierzone przez GUS (bezrobocie rejestrowane) i BAEL,
• wskaźniki inflacji: CPI, HICP oraz inflacja bazowa,
• dynamika przeciętnego wynagrodzenia w ujęciu realnym,
• kurs walutowy i jego zmienność,
• bilans handlowy oraz wkład eksportu netto do PKB,
• wskaźniki wyprzedzające, takie jak PMI, indeksy nastrojów konsumenckich i biznesowych.

Za sygnał zbliżania się do scenariusza slumpflacyjnego uznaje się kombinację: wyraźne spowolnienie lub ujemny wzrost PKB przy utrzymującej się wysokiej stopie inflacji, rosnące bezrobocie oraz wysoka inflacja bazowa, świadcząca o utrwaleniu presji cenowej. Jeśli do tego badania nastrojów pokazują pesymizm konsumentów i firm, można mówić o realnym zagrożeniu, że recesja i inflacja zbiegną się w czasie.

Dobrym przykładem jest sytuacja Polski po pandemii koronawirusa i po wybuchu wojny na Ukrainie. Dane GUS i Eurostat pokazywały wysoki wzrost inflacji CPI i HICP, jednocześnie dynamika PKB zaczęła wyraźnie hamować, a koszty energii – zwłaszcza gazu i ropy naftowej – poszybowały w górę. Ekonomiści NBP w swoich projekcjach zaczęli wtedy mówić wprost o ryzyku scenariusza stagflacyjnego, a w debacie publicznej coraz częściej pojawiało się słowo „slumpflacja”.

Dla oceny ryzyka w budownictwie istotne są także wskaźniki branżowe: produkcja budowlano‑montażowa, liczba wydanych pozwoleń na budowę, wartość nowo rozpoczynanych inwestycji mieszkaniowych i komercyjnych, dynamika cen materiałów budowlanych oraz indeks cen mieszkań. Ważne są też informacje z rynku kredytów hipotecznych – marże banków, dostępność kredytów, wymogi wkładu własnego.

Jeśli planujesz budowę domu lub duży remont, śledź równocześnie kierunek zmian inflacji, stóp procentowych i sytuacji na rynku pracy – niekorzystne połączenie wysokiej inflacji, słabnącego PKB i rosnącego bezrobocia zwiększa ryzyko, że gospodarka wejdzie na ścieżkę slumpflacji.

Jakie historyczne przykłady slumpflacji pokazują jej przebieg?

Przypadki slumpflacji zdarzały się rzadko, ale właśnie dzięki temu, że są dobrze opisane, pomagają dziś zrozumieć, jak niebezpieczne to zjawisko. Najczęściej przywoływane przykłady to kryzys w Stanach Zjednoczonych po szoku naftowym lat 70. oraz początek transformacji gospodarczej w Polsce po 1989 roku.

W USA punktem wyjścia była dość luźna polityka monetarna i fiskalna, inspirowana myślą Johna Maynarda Keynesa. Przez kilka dekad rząd i System Rezerwy Federalnej stymulowały popyt, podnosząc wydatki publiczne w okresach spowolnienia, a następnie schładzały gospodarkę wyższymi stopami procentowymi, gdy pojawiały się oznaki przegrzania. Mechanizm działał, dopóki gospodarka nie została uderzona przez szok podażowy o niespotykanej skali.

Pod koniec 1973 roku wybuchła wojna Jom Kipur, a arabscy członkowie OPEC wprowadzili embargo na eksport ropy naftowej do USA i Europy Zachodniej. Ceny paliw skoczyły gwałtownie, co uderzyło w przemysł, transport i budownictwo. W krótkim czasie w Stanach Zjednoczonych połączyły się trzy zjawiska: wysoka inflacja, rosnące bezrobocie i ujemny wzrost PKB. Przez pięć kolejnych kwartałów w latach 1974–1975 gospodarka notowała spadek PKB, a jednocześnie inflacja nie chciała spaść.

Etapy tego kryzysu w USA można uporządkować następująco:

• narastanie nierównowag – luźna polityka monetarna, rosnąca inflacja i wysoka zależność od taniej ropy,
• szok podażowy – embargo OPEC, skok cen ropy naftowej, wzrost kosztów produkcji w całej gospodarce,
• faza głębokiego spadku PKB i wysokiej inflacji – nieskuteczność tradycyjnych narzędzi polityki gospodarczej,
• reformy – zmiana podejścia do polityki pieniężnej, inwestycje w efektywność energetyczną i dywersyfikację źródeł energii.

Polska doświadczyła podobnego połączenia wysokiej inflacji i spadku produkcji na początku transformacji ustrojowej. Po 1989 roku gospodarka wychodząca z centralnego planowania zmierzyła się z ogromnym spadkiem PKB w pierwszych latach przemian, gwałtownym wzrostem bezrobocia oraz bardzo wysoką inflacją, która w niektórych latach przybierała formę hiperinflacji. Przyczyną był „pusty pieniądz”, brak towarów na rynku, liberalizacja cen i nagłe otwarcie na handel międzynarodowy.

W porównaniu tych dwóch przypadków widać zarówno podobieństwa, jak i różnice. W obu gospodarkach pojawił się silny szok podażowy i konieczność zmiany modelu gospodarczego, a społeczeństwo doświadczyło gwałtownego spadku realnych dochodów. Różne były jednak źródła wstrząsu – w USA zewnętrzny szok energetyczny, w Polsce transformacja ustrojowa i korekta cen – oraz otoczenie instytucjonalne: dojrzała gospodarka rynkowa kontra system budowany od podstaw.

Z tych historycznych epizodów płynie kilka praktycznych lekcji dla dzisiejszych decydentów i uczestników rynku budowlanego. Dywersyfikacja źródeł energii i inwestycje w efektywność energetyczną zmniejszają podatność na wstrząsy surowcowe. Ostrożne zadłużanie się przy wysokiej inflacji i zmiennych stopach procentowych ogranicza ryzyko, że obsługa kredytów „zje” marże z projektów. Reformy strukturalne, które podnoszą produktywność i elastyczność gospodarki, pomagają szybciej wyjść z kryzysu, gdy szok już nastąpi.

Czy Polsce grozi slumpflacja w najbliższych latach?

Po pandemii koronawirusa i po wybuchu wojny na Ukrainie Polska weszła w okres wysokiej inflacji oraz wyraźnego spowolnienia wzrostu PKB. W mediach coraz częściej pojawiają się pojęcia stagflacji i slumpflacji, a analitycy porównują obecną sytuację z doświadczeniami innych krajów. W tle są też obawy o kondycję przemysłu i budownictwa, mocno powiązanych z gospodarką Niemiec.

Na ryzyko scenariusza slumpflacyjnego w Polsce składa się kilka grup czynników:

• silne szoki energetyczne i wysoka zależność od importowanych surowców,
• skutki pandemii i wojny – przerwane łańcuchy dostaw, wzrost kosztów transportu,
• wcześniejsza luźna polityka pieniężna i fiskalna, w tym szybki wzrost podaży pieniądza,
• wysoka inflacja i utrwalone oczekiwania inflacyjne wśród konsumentów i firm,
• ryzyko osłabienia głównych partnerów handlowych, zwłaszcza gospodarki niemieckiej,
• wahania kursu złotego, wpływające na ceny importowanych surowców i materiałów.

Najświeższe projekcje inflacji, PKB i bezrobocia publikowane przez NBP i GUS wskazują, że przy utrzymującym się podwyższonym poziomie inflacji i spowolnieniu wzrostu gospodarczego scenariusz slumpflacyjny jest realnym ryzykiem, choć nie jest przesądzony. Jeśli wysoka inflacja utrzymywałaby się równocześnie z kilkoma kwartałami spadku PKB i wzrostem bezrobocia, można by mówić o spełnieniu definicji slumpflacji.

Struktura polskiej gospodarki – duża rola przemysłu przetwórczego i sektora budowlanego oraz silna integracja z gospodarką niemiecką – działa w dwie strony. Z jednej pozwala korzystać z eksportu netto jako „poduszki bezpieczeństwa”, co pokazały dane o dodatnim wkładzie eksportu netto rzędu +2,7 pkt proc. PKB w okresie gwałtownego wzrostu cen energii. Z drugiej strony uzależnia krajowy cykl koniunkturalny od sytuacji w strefie euro.

Dla polskiego sektora budowlanego i rynku nieruchomości ewentualna slumpflacja oznaczałaby kilka równoległych zjawisk: spadek liczby rozpoczynanych inwestycji mieszkaniowych, trudniejszy dostęp do kredytów hipotecznych, presję na spadek cen działek i stabilizację lub korektę cen mieszkań przy rosnących kosztach realizacji. Marże wykonawców mogłyby być ściskane zarówno od strony kosztowej, jak i popytowej.

Na poziomie makroekonomicznym kierunki działań ograniczających ryzyko slumpflacji to przede wszystkim:

• stabilizacja finansów publicznych i kontrola deficytu budżetowego,
• przywracanie wiarygodności polityki pieniężnej poprzez spójne decyzje Rady Polityki Pieniężnej,
• przyspieszenie inwestycji w bezpieczeństwo energetyczne i transformację energetyczną,
• wspieranie działań zwiększających produktywność i innowacyjność gospodarki,
• tworzenie przejrzystych ram prawnych dla indeksacji kontraktów w warunkach podwyższonej inflacji.

Z perspektywy osób planujących budowę domu lub większy remont warto zachować szczególną ostrożność. Pomagają w tym proste kroki:

• ograniczenie zaciągania bardzo długoterminowych kredytów przy wysokich stopach procentowych,
• etapowanie inwestycji, by nie zamrażać całego kapitału w jednym projekcie,
• negocjowanie w umowach z wykonawcami klauzul waloryzacyjnych i buforów kosztowych,
• dywersyfikacja form oszczędzania w warunkach wysokiej inflacji, zamiast trzymania całości środków w gotówce,
• analiza własnej sytuacji zawodowej i ryzyka utraty dochodu przy możliwym wzroście bezrobocia.

Slumpflacja jest jednym z możliwych scenariuszy dla polskiej gospodarki, ale jej materializacja zależy od rozwoju sytuacji międzynarodowej i jakości krajowej polityki gospodarczej. Świadome śledzenie danych makroekonomicznych – inflacji, PKB, bezrobocia, stóp procentowych – pomaga lepiej ocenić moment na zakup nieruchomości, rozpoczęcie budowy czy większy remont i nie wchodzić w duże zobowiązania wtedy, gdy ryzyko slumpflacji jest najwyższe.