Zalecenia dla zasobów naturalnych

W trosce o środowisko, społeczeństwo i gospodarkę UE zamierza wprowadzić zmiany systemowe w zakresie wykorzystywania i odzyskiwania zasobów naturalnych. Działania te powinny zwiększyć konkurencyjność gospodarki unijnej i przyczynić się do zrównoważonej reindustrializacji obecnej struktury europejskiej.

European Resource Efficiency Platform (EREP) w skład, której wchodzą przedstawiciele biznesu, rządu, konsumentów i obrońców środowiska zaprezentowała zestaw krótkoterminowych zaleceń politycznych, które miałyby przyczynić się do poprawy efektywności wykorzystania zasobów, wspierania innowacyjności i tworzenia nowych miejsc pracy w całej Europie. Dokument „Action for a resource efficient Europe” opublikowano w czerwcu 2013 r.

Platforma kładzie szczególny nacisk na rozwiązywanie globalnych presji środowiskowych, wzrost konkurencyjności oraz wsparcie ludności w dążeniu do zrównoważonego rozwoju. Ponadto zachęca by zająć się społecznymi aspektami efektywności zasobów i potrzebami społeczeństwa w czasach kryzysu gospodarczego, a także małymi i średnimi przedsiębiorstwami, które są podstawą gospodarki europejskiej. Wiele jej pomysłów opiera się na sprawdzonych już koncepcjach, które warto byłoby wprowadzić na większą skalę w Europie.

Towary z paszportem

Według unijnych ekspertów wiele marnujących się obecnie zasobów materiałowych mogłoby zostać ponownie wykorzystanych. Dotyczy to niezliczonych produktów, które zlokalizowane są na drogach, w fabrykach czy domach w obrębie całej UE. W związku z tym powstał pomysł, aby towary produkowane i sprzedawane w Europie posiadały swój „paszport”, czyli informację o tym, z jakich materiałów zostały wykonane i w jaki sposób można je ponownie wykorzystać.

Utrudnieniem efektywnego wykorzystania materiałów jest niedostateczny stan wiedzy na temat składu poszczególnych produktów oraz brak informacji, jak dalej z nimi postępować. Zdaniem unijnych specjalistów zastosowanie „paszportu” jako Deklaracji Środowiskowej Produktu mogłoby skutecznie wyeliminować istniejącą barierę powodując, że informacje na ten temat będą łatwo dostępne i znajdą zastosowanie w łańcuchu dostaw.

Zwolennicy „paszportów” są przekonani, że umieszczanie informacji na produktach nie zagrozi konkurencyjności firm. Ujawniony miałby być jedynie skład, a nie tajemnice handlowe czy sposób produkcji. Fachowcy uważają także, że dzięki „paszportom” Europa będzie odzyskiwać z recyklingu więcej metali i minerałów, co wpłynie na zminimalizowanie zapotrzebowania na import surowców z państw trzecich.

Testy i sprawozdania

Kolejnym zaleceniem EREP jest jak najszybsze wyznaczenie przez UE ambitnych i wiarygodnych celów by poprawić ogólną wydajność zasobów gospodarki do 2020 r. Według opinii ekspertów wskaźniki służące do pomiaru postępów powinny, oprócz węgla, obejmować trzy kluczowe zasoby: materiały (wydajność, zużycie surowca), wody i gleby. Zaproponowali oni także by szczególną uwagę zwrócić na wyceny ekosystemów, identyfikowanie możliwości wynikających z zarządzania odpadami i recyklingu, a także na rozwój wskaźników ważnych dla importu UE.

Z komunikatu EREP wynika, że organizacje powinny mierzyć i raportować postępy dotyczące ich oddziaływania na środowisko oraz pomagać w rozwoju wspólnych metodologii pomiaru emisji. Tego typu działania mogą przyczynić się do rozwoju polityki. Ponadto przedsiębiorcy są zachęcani do brania aktywnego udziału w programie pilotażowym zainicjowanym przez Komisję w sprawie „Jednolitego rynku zielonych produktów”.

Promocja recyklingu

W ostatnim czasie europejski sektor tworzyw sztucznych wprowadził ogólnoeuropejski zakaz generowania odpadów z tworzyw sztucznych na składowiskach. W ten sposób chce zwiększyć ilość odpadów poddawanych recyklingowi. Kilku największych producentów żywności, napojów i dóbr konsumpcyjnych w Europie dobrowolnie wprowadziło już wyższe standardy w dziedzinie zaopatrzenia i sprawozdawczości.

Zdaniem EREP zmniejszenie ilości odpadów, wysoka jakość zarządzania nimi oraz zwiększenie poziomu recyklingu charakteryzuje znaczny potencjał w tworzeniu nowych miejsc pracy i przyczynia się do wzrostu gospodarczego. Eksperci uważają, że wiele można osiągnąć poprzez solidne wprowadzanie i promowanie najlepszych dostępnych na rynku technik i badań na temat materiałów. Komisja powinna dokonać oceny zarządzania odpadami w UE i celów prewencyjnych zachęcając państwa członkowskie, aby przeszły do kręgu krajów z adekwatnym do ich wymogów zagospodarowaniem i przetwarzaniem odpadów oraz wysokiej jakości recyklingiem. Należałoby także ograniczyć liczbę istniejących składowisk do minimum. Polityka UE dotycząca odpadów i rozwoju ma również wspierać potencjalne korzyści z przepływów transgranicznych, jednocześnie zwalczając nielegalny wywóz.

Pomoc dla MŚP

Proponowane przez unijnych doradców programy rządowe mają za zadanie wesprzeć małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) w wykorzystywaniu przyjaznych środowisku materiałów. Apeluje się również do wszystkich firm o przyjęcie standardów zrównoważonego ich pozyskiwania.

Unijni eksperci podkreślają, że efektywne korzystanie z zasobów daje istotną możliwość gospodarczą małym i średnim przedsiębiorstwom, zarówno pod względem oszczędności, jak i szansy zaoferowania bardziej ekologicznych produktów i usług. MŚP muszą posiadać jednak zdolności, umiejętności i lepszy dostęp do finansowania tego typu projektów. EREP zaleca by państwa członkowskie opierały się na najlepszych praktykach na szczeblu krajowym i regionalnym, opracowały lokalnie dostosowane wsparcie, a także zapewniły dostęp do finansowania i doradztwa oraz podnoszenia kwalifikacji dla MŚP. Komisja powinna wspierać tworzenie sieci między organizacjami działającymi w systemie tego typu.

Grupa unijnych doradców zaproponowała także, aby zasady zrównoważonych standardów zaopatrzenia były rozwijane i prowadzone dla materiałów i produktów priorytetowych przez bezpośrednio zainteresowane strony. Prace te powinny opierać się na wiedzy zdobytej podczas dobrowolnych programów, które już istnieją w tej dziedzinie (np. ryby, drewno, olej palmowy). Budowanie potencjału dla dostawców, a przede wszystkim dla małych i średnich przedsiębiorstw, powinno być odpowiednio wspierane.

Zastosowanie zaleceń platformy miałoby zmniejszyć zapotrzebowanie na surowce o 17-24%, pobudzić rozwój zielonych zamówień publicznych oraz utworzyć nawet 3 mln miejsc pracy. W listopadzie br. na podstawie sugestii EREP Komisja Europejska opublikuje zalecenia dotyczące efektywnego gospodarowania zasobami.

Mikołaj Frankowski

One thought on “Zalecenia dla zasobów naturalnych

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *