Wartość (z) wraków

Samochód niekorzystnie oddziałuje na środowisko, poczynając od fazy wydobycia surowców, potrzebnych do jego wyprodukowania, a kończąc na likwidacji wraku. Niewątpliwie ważną rolę w zmniejszaniu tego negatywnego wpływu odgrywa recykling.

W 2010 roku w Polsce zarejestrowanych było 17 240 000 samochodów, co sytuowało nasz kraj na szóstej pozycji w Unii Europejskiej pod względem liczby pojazdów. Po przeliczeniu liczby aut na 1000 mieszkańców otrzymamy wartość 451, czyli więcej niż np. w USA1. Według danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów średnia wieku samochodów jeżdżących po polskich drogach to blisko 16 lat. W innych krajach UE jest to ok. ośmiu lat. Zaraz po wejściu Polski do Unii Europejskiej Polskę zalała fala tanich, używanych samochodów z importu. W efekcie od maja 2004 r. sprowadzono do Polski 7,5 mln aut, z czego połowa miała dziesięć lub więcej lat. W krótkim czasie Polska stała się liderem w imporcie używanych pojazdów z Niemiec, Belgii, Holandii oraz Włoch2.

Odzysk surowców

Samochody, które dzisiaj poruszają się po naszych drogach stają się cennym źródłem surowców nadających się do ponownego przetworzenia. Na przestrzeni lat zmienił się skład morfologiczny pojazdów. W II połowie XX w. zawierały one ok. 76% stali, 2% tworzyw sztucznych i 2% aluminium, natomiast już w 2000 r. – 61% stali, 14% tworzyw sztucznych oraz 7,5% aluminium3.

Do niedawna zainteresowanie starymi samochodami oraz powypadkowymi wrakami wynikało głównie z możliwości pozyskania i sprzedaży złomu oraz części zamiennych. Należy jednak mieć na uwadze fakt, że przerób tego samego złomu przyczynia się również do ograniczenia szkód, jakie powstałyby wskutek zaspokajania całego popytu na te materiały tylko w ramach produkcji pierwotnej. Wytworzenie jednej tony stali ze złomu pozwala na zmniejszenie zużycia energii o 74% oraz zapotrzebowania na surowce pierwotne o 90%4. Podobnie jest w przypadku wykorzystania złomu aluminium. Proces produkcji jednej tony aluminium pochłania ok. 15 000 kWh energii elektrycznej, podczas gdy wykorzystanie surowców wtórnych może zmniejszyć to zużycie nawet o 95%. Używanie surowców wtórnych w produkcji miedzi pozwala na zaoszczędzenie 85% energii w porównaniu z ilością potrzebną do wytworzenia miedzi z surowców pierwotnych, a produkcja cynku, w której wykorzystano surowce wtórne, wiąże się z redukcją zużycia energii o 60% w porównaniu z energochłonnością procesu pozyskiwania cynku z surowców pierwotnych5.

Wśród materiałów eksploatacyjnych również występują te, których recykling przyczynia się do poprawy stanu środowiska. Z jednej tony przepracowanego oleju można uzyskać ok. 110 kg oleju napędowego oraz ok. 600 – 700 kg olejów smarowych (w tym ok. 100 – 150 kg wysokojakościowych olejów silnikowych), podczas gdy do wyprodukowania ok. 100 – 150 kg olejów mineralnych niezbędna jest 1 tona ropy naftowej. Z tych porównań wynika, że 1 tona przepracowanego oleju równoważy zapotrzebowanie na około 5 – 6 ton ropy naftowej6.

Na „części pierwsze”

Najważniejszym etapem odzysku surowców z pojazdów są działania podejmowane w stacjach demontażu. W grudniu 2012 roku w Polsce w ramach systemu zagospodarowania pojazdów wycofanych z eksploatacji funkcjonowały 792 stacje demontażu, 126 punktów zbierania pojazdów, 26 zakładów strzępienia złomu oraz istniejące zakłady recyklingu materiałowego7. Zgodnie z danymi Centralnej Ewidencji Pojazdów, do oficjalnie działających stacji demontażu w 2011 r. trafiło ok. 33% wszystkich samochodów wycofanych z eksploatacji.

Tam pojazdy są demontowane, a części zagospodarowywane w odpowiedni sposób. Z samochodu usuwane są płyny eksploatacyjne, których jest ok. 17 litrów. Zalicza się do nich m.in. olej napędowy, benzynę, płyn chłodniczy, płyn hamulcowy itp. Są one przekazywane do specjalistycznych zakładów, w których zostają unieszkodliwione. Z pojazdów wyjmowane są także poduszki powietrzne, szyby, akumulator, koła, zderzaki, siedzenia i tapicerka. Z samochodów posiadających klimatyzację usuwany jest czynnik chłodzący. Elementy te segreguje się na takie, które można sprzedać i ponownie wykorzystać, a pozostałe przekazuje się do strzępiarki. Rozdrabnianie wcześniej poddanych demontażowi samochodów pozwala uzyskać wysokiej jakości metale oraz frakcję lekką, zawierającą tworzywa sztuczne, gumę i tekstylia. Metale żelazne i nieżelazne zostają przetopione, a pozostałości z procesu strzępienia trafiają jako odpad na składowisko. W związku z tym powinno się szukać takich rozwiązań, które pozwolą na najbardziej efektywne wykorzystanie zasobów oraz ograniczenie ilości deponowanych odpadów. Do tego właśnie potrzebne są ekoinnowacje.

Cały artykuł znajduje się w dodatku pt. Ekoinnowacje dla ochrony klimatu, wydanego w ramach ogólnopolskiej kampanii informacyjno-edukacyjnej „Jesteś kreatorem? Zostań ekoinnowatorem!”.

Źródła:

  1. Gola-Sienkiewicz R.: Uwarunkowania rynkowe recyklingu samochodów. „Recykling” 4/2015
  2. Gola-Sienkiewicz R.: Uwarunkowania rynkowe recyklingu samochodów. „Recykling” 2/2015.
  3. Bilitewski B., Hardtle G., Marek K.: Podręcznik Gospodarki Odpadami. Wydawnictwo Seidel-Przywecki. Warszawa 2003.
  4. Szymańska K.: Efekty środowiskowe działalności gospodarczej. II Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Techniczna Problemy Recyklingu. Rogów 2002.
  5. Gaballah , Kanari N.: Recycling Policy in the European Union. JOM. 11/2001
  6. Olszewski W.: Wybrane zagadnienia recyklingu przepracowanych olejów smarowych. I Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Techniczna Problemy Recyklingu. Rogów 2001.
  7. Hryb W.: Strzępienie samochodów. „Recykling” 2/2015.Foto: Depositphotos/zorandim

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *