(R)ewolucje w efektywności energetycznej

 wywiad_(r)ewolucje_w_m_maslowska-bandosz_fot

Z Tomaszem Dąbrowskim, dyrektorem Departamentu Energetyki w Ministerstwie Gospodarki, na temat ustawy o efektywności energetycznej rozmawia Małgorzata Masłowska-Bandosz.

Polskie przedsiębiorstwa już od kilku lat czekają na ustawę o efektywności energetycznej. Dlaczego prace nad nią trwają tak długo? Na jakim etapie obecnie się znajdują? Kiedy można spodziewać się wejścia w życie tego dokumentu?

Obowiązujące obecnie przepisy, w tym ustawa – Prawo energetyczne, nie zapewniają realizacji programów i środków wzrostu efektywności energetycznej wymaganych przez Unię Europejską, dlatego zaproponowano projekt nowej regulacji, jaką jest ustawa o efektywności energetycznej. Będzie ona jednym z instrumentów realizacji polityki energetycznej, stanowiącym wypełnienie postanowień Dyrektywy 2006/32/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 5 kwietnia 2006 r. w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych.

Projekt ustawy wprowadza kompleksowy mechanizm wsparcia dla działań mających na celu wzrost efektywności energetycznej całej gospodarki, który doprowadzi do ograniczenia szkodliwego oddziaływania sektora energetycznego na środowisko oraz będzie się przyczyniać do poprawy bezpieczeństwa energetycznego kraju.

Projekt ustawy poddany został szerokim i długotrwałym konsultacjom, przy czym spośród licznych uwag, które wpłynęły do Ministerstwa Gospodarki, wiele było sprzecznych. W rezultacie wypracowano rozwiązania godzące interesy jak największej grupy zainteresowanych podmiotów. Przewidujemy, że projekt ustawy zostanie uchwalony w pierwszej połowie bieżącego roku.

Jakie są główne cele oraz spodziewane efekty tej ustawy? Co dzięki niej mogą zyskać polskie zakłady przemysłowe? Czego najbardziej obawiają się przedsiębiorcy w odniesieniu do tego aktu prawnego?

Projekt ustawy określa krajowy cel w zakresie oszczędnego gospodarowania energią. Jest nim uzyskanie do 2016 r. oszczędności energii finalnej na poziomie 9% średniego krajowego zużycia, przy czym uśrednienie obejmuje lata 2001-2005. Ponadto sformułowano w nim zasady sporządzania krajowych planów działań dotyczących efektywności energetycznej, które będą przedkładane Komisji Europejskiej w celu weryfikacji oszczędności energii, uzyskanych dzięki stosowaniu programów i środków przewidzianych w ustawie.

System tzw. białych certyfikatów ma być w założeniu mechanizmem rynkowym wspierającym poprawę efektywności energetycznej. Liczymy na to, że obrót certyfikatami zwiększy oszczędność energii oraz zmniejszy straty w przesyle lub dystrybucji.

Zakładamy, że w pierwszym roku funkcjonowania tego systemu jednostkowa opłata zastępcza zostanie ustalona na poziomie bliskim maksymalnemu, tj. od 2000 do 2700 zł za 1 toe. Będzie to stanowiło zachętę dla potencjalnych inwestorów do przystąpienia do systemu.

W odróżnieniu od rozwiązań funkcjonujących w innych krajach europejskich (pożyczki, kredyty, dotacje, ulgi podatkowe), wprowadzenie proponowanego systemu „białych certyfikatów” przyczyni się do wzmocnienia prokonkurencyjnych i ekonomicznie racjonalnych kierunków rozwoju gospodarki. Korzyści z projektowanej regulacji odniosą również wszyscy obywatele, gdyż wzrośnie poziom bezpieczeństwa energetycznego kraju i zmniejszy się ilość zanieczyszczeń generowanych w procesie wytwarzania, przesyłu oraz wykorzystywania energii.

Projekt ustawy o efektywności energetycznej przewiduje, że wpływy z opłat zastępczych oraz kar związanych z wprowadzanym systemem „białych certyfikatów” będą stanowiły przychód Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Środki zgromadzone na tym funduszu wesprą m.in. działania inwestycyjne w zakresie poprawy efektywności energetycznej.

Ustawa o efektywności energetycznej wprowadza tzw. białe certyfikaty, potwierdzające przeprowadzenie działań energooszczędnych. Na czym będzie polegał ten system i od kiedy zacznie funkcjonować?

Jednym z podstawowych mechanizmów projektu ustawy jest wprowadzenie systemu świadectw efektywności energetycznej, tzw. białych certyfikatów, które potwierdzają przeprowadzenie działań skutkujących określoną oszczędnością energii. W ramach systemu będą wspierane przedsięwzięcia proefektywnościowe, np. modernizacja lokalnych sieci ciepłowniczych i źródeł ciepła, budynków, oświetlenia, urządzeń przeznaczonych do użytku domowego, oraz izolacja instalacji czy też odzysk energii w procesach przemysłowych.

Do wydawania tych świadectw oraz ich umarzania został upoważniony prezes Urzędu Regulacji Energetyki (URE). Prawa majątkowe wynikające ze świadectw będą zbywalne i mają stanowić towar podlegający obrotowi na giełdzie towarowej lub rynku regulowanym. Na przedsiębiorstwa sprzedające energię elektryczną, ciepło lub gaz ziemny odbiorcom końcowym nałożony zostanie obowiązek pozyskania i przedstawienia do umorzenia prezesowi URE określonej ilości świadectw efektywności energetycznej lub uiszczenia opłaty zastępczej. Świadectwa efektywności energetycznej będzie można uzyskać tylko za przedsięwzięcia, które charakteryzują się najwyższą efektywnością ekonomiczną. Będą one wyłaniane w drodze przetargu organizowanego przez prezesa URE. Przetarg wygrają te podmioty, które zadeklarują największe oszczędności energii w stosunku do otrzymanej wartości świadectwa efektywności energetycznej.

Wprowadzenie systemu „białych certyfikatów” jest rozwiązaniem korzystnym z wielu względów. Przede wszystkim pozwala osiągnąć jak największe oszczędności energii w jak najkrótszym czasie. Jednocześnie wykorzystanie mechanizmu przetargowego umożliwia zapewnienie oszczędności jak najniższym kosztem, czyli uwzględniona zostanie efektywność ekonomiczna poszczególnych przedsięwzięć. Niewątpliwą zaletą systemu jest fakt, iż obejmuje on szeroką grupę odbiorców i w związku z tym pozwala osiągnąć optymalne oszczędności energii. Obciążenie budżetu państwa związane z jego funkcjonowaniem jest mniejsze w porównaniu z innymi możliwymi do wprowadzenia mechanizmami służącymi poprawie efektywności energetycznej. Harmonogram wdrożenia systemu „białych certyfikatów” rozpoczyna się od organizacji i ogłoszenia przetargów przez prezesa URE już w 2012 r. W kolejnym roku na podmioty zobligowane, czyli te, które sprzedają energię elektryczną, ciepło i gaz, zostanie nałożony obowiązek uzyskania i przedstawienia do umorzenia „białych certyfikatów”. Będzie on rozliczony do 31 marca 2014 r. Podmiot, który nie przedstawi certyfikatu, może uiścić opłatę zastępczą. Niewywiązanie się z obowiązku skutkuje nałożeniem wysokich kar.

Dyrektywa, której implementacją ma być ustawa o efektywności energetycznej, mówi też o konieczności realizacji kampanii informacyjnej, podnoszącej świadomość korzyści wynikających z racjonalnego wykorzystania energii oraz jej oszczędzania. Czy Ministerstwo zamierza prowadzić takie działania? Na czym będą one polegały?

Od 2007 r. Ministerstwo Gospodarki prowadzi kampanię informacyjną na rzecz racjonalnego wykorzystania energii pod hasłem „Czas na oszczędzanie energii”. Jej celem jest zachęcenie obywateli do oszczędzania energii i efektywnego jej wykorzystywania. Chcemy przybliżyć społeczeństwu działania, które podejmuje Ministerstwo Gospodarki na rzecz zwiększania efektywności energetycznej polskiej gospodarki. W ramach tej akcji zachęcamy Polaków do korzystania z najprostszych, najbardziej dostępnych sposobów oszczędzania energii i ograniczania jej zużycia. Jednym z rozwiązań dających się łatwo wprowadzić w życiu codziennym jest zastąpienie tradycyjnych, energochłonnych żarówek, nowoczesnymi świetlówkami o czterokrotnie większej wydajności i trwałości.

Na własnym przykładzie pokazujemy, jakie korzyści płyną ze stosowania energooszczędnych świetlówek. W tym celu we wszystkich możliwych pomieszczeniach budynku naszego resortu zamieniamy tradycyjne żarówki na energooszczędne. Zachęcamy także obywateli do wprowadzenia takiego rozwiązania w swoich domach.

Innym działaniem MG w ramach kampanii było opracowanie i rozdanie broszur informacyjnych skierowanych do użytkowników energii oraz wytwórców, dystrybutorów i sprzedawców urządzeń AGD i RTV, jak również broszury dla dzieci i rodziców, promującej zagadnienia związane z racjonalnym użytkowaniem energii. Materiały te udostępniamy na naszej stronie internetowej w zakładce Bezpieczeństwo gospodarcze/Energetyka/Czas na oszczędzanie energii.

Mam nadzieję, że dzięki tym działaniom choć trochę przyczynimy się do zmiany zachowań społeczeństwa, co w sposób bezpośredni przełoży się na przeciwdziałanie niekorzystnym zmianom klimatu.

 Wywiad przeprowadzono drogą elektroniczną 25 lutego 2011 r.

Opublikowano: Ecomanager Numer 2-3/2011 (11-12)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *