Pieniądze na ochronę powietrza

W ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 13 kwietnia br. rusza nabór wstępnych wniosków o przyznanie dofinansowania dla projektów w zakresie ochrony powietrza. Dokumentację aplikacyjną można składać do 11 maja.

Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ) ma charakter ogólnopolski (w przeciwieństwie do programów regionalnych) i przyznaje dotacje na duże inwestycje infrastrukturalne w zakresie ochrony środowiska, transportu, elektroenergetyki, kultury i dziedzictwa narodowego, ochrony zdrowia oraz szkolnictwa wyższego. Jego celem jest poprawa atrakcyjności inwestycyjnej Polski i jej regionów dzięki rozwojowi infrastruktury technicznej, przy jednoczesnej ochronie i poprawie stanu środowiska przyrodniczego, zdrowia oraz zachowaniu tożsamości kulturowej. Ważnym aspektem jest także rozwijanie spójności terytorialnej. Łączna wielkość środków finansowych zaangażowanych w realizację Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013 wynosi niemal 40 mld euro, z czego 75% to wkład unijny, a pozostałe 25% – krajowy. Sektorami, które w największym stopniu zostaną dofinansowane z POIiŚ są transport (blisko 20 mld euro) oraz środowisko (trochę ponad 5 mld euro). Program obejmuje piętnaście priorytetów, a na priorytet IV – Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska – przeznaczono ponad 800 mln euro.

IV oś priorytetowa

Jak wskazano w diagnozie stanu środowiska, przeprowadzonej na potrzeby tworzenia Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, przemysł jest jednym z głównych źródeł zanieczyszczeń w Polsce. Zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju wzrost gospodarczy nie powinien negatywnie oddziaływać na środowisko naturalne. O ile nowe inwestycje muszą spełniać zarówno wymogi unijne, jak i krajowe w tym zakresie, to nadal funkcjonuje szereg instalacji, które wymagają dostosowania do zaostrzonych wymogów środowiskowych, a ze względu na filary ekonomiczny i społeczny zrównoważonego rozwoju, nie powinny być likwidowane. Problem ten znalazł odzwierciedlenie m.in. w zapisach traktatu akcesyjnego, ponieważ dla Polski ustanowiono okresy przejściowe na wdrożenie wybranych dyrektyw środowiskowych dotyczących przemysłu w obszarach: środowisko i polityka konkurencji.

Priorytet IV Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko ma na celu ograniczenie negatywnego wpływu istniejącej działalności przemysłowej na środowisko oraz dostosowanie przedsiębiorstw do wymogów prawa unijnego. Tak określony główny cel ma być realizowany przez cele szczegółowe, do których należy rozpowszechnianie systemów zarządzania środowiskowego, racjonalizacja gospodarki zasobami naturalnymi oraz odpadami, zapobieganie powstawaniu i redukcja zanieczyszczeń różnych komponentów środowiska (głównie poprzez dostosowanie istniejących instalacji do wymogów najlepszych dostępnych technik BAT), ograniczenie ładunku zanieczyszczeń odprowadzanych do środowiska, poprawa jakości powietrza oraz zwiększenie udziału odpadów poużytkowych i niebezpiecznych, poddawanych procesom odzysku. Cele szczegółowe realizowane są przez kolejne działania zaplanowane w ramach priorytetu IV.

Priorytet IV POIiŚ dofinansowuje działania inwestycyjne, ale nie tylko. Wspierane są także projekty dotyczące systemów zarządzania środowiskowego, przygotowanie niezbędnych audytów w celu zdobycia certyfikatów, służących pozyskaniu certyfikowanych ekoznaków dla produktów, inwestycje dotyczące racjonalizacji gospodarki odpadami w przedsiębiorstwach oraz wdrażanie najlepszych dostępnych technik (BAT). Cel tych inwestycji powinien być zbieżny z celem priorytetu oraz poszczególnych działań. Może to być zatem ograniczenie ilości substancji niebezpiecznych odprowadzanych do środowiska, a także ochrona powietrza. W tym ostatnim przypadku priorytetowo traktowane będą instalacje o mocy powyżej 50 MW, prowadzące do zmniejszenia emisji pyłów, dwutlenku siarki, tlenków azotu, m.in. przez zastosowanie czystszych technologii węglowych.

Beneficjentami dofinansowania realizacji projektu w ramach omawianego priorytetu mogą być mali, średni i duzi przedsiębiorcy. W przypadku takich przedsiębiorstw powinna nastąpić redukcja ilości zanieczyszczeń emitowanych do atmosfery lub odprowadzanych ze ściekami, zmniejszenie ilości wytwarzanych odpadów czy też zwiększenie udziału odpadów poddawanych procesom odzysku.

Trzecia tura aplikacyjna

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest instytucją wdrażającą dla IV Priorytetu Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Jej zadaniem jest m.in. ogłaszanie i przeprowadzanie naborów wniosków, ich weryfikacja oraz podpisywanie umów o dofinansowanie projektów. Z tego też względu w ramach pełnienia swoich zadań Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ogłosił nabór wniosków w ramach działania 4.5 POIiŚ. W kancelarii NFOŚiGW od 13 kwietnia do 11 maja 2012 r. będzie można składać dokumenty aplikacyjne.

O dofinansowanie projektu w ramach działania 4.5 mogą ubiegać się małe, średnie i duże przedsiębiorstwa, których rodzaj prowadzonej działalności nie jest wykluczony właściwymi przepisami dotyczącymi pomocy publicznej.

W ramach konkursu preferowane będą projekty, które w największym stopniu przyczynią się do osiągnięcia celów określonych w IV priorytecie POIiŚ oraz celów szczegółowych dla działania 4.5.

Rodzaje projektów

Celem tego działania jest poprawa jakości powietrza przez obniżenie wielkości emisji zanieczyszczeń z instalacji spalania paliw. Pomoc dla przedsiębiorców będzie ukierunkowana na inwestycje w zakresie ochrony powietrza i dostosowanie istniejących instalacji do wymagań wynikających z dyrektywy 2001/80/WE w sprawie ograniczenia emisji niektórych zanieczyszczeń do powietrza z dużych obiektów energetycznego spalania. Jako priorytetowe traktowane będą projekty dotyczące instalacji o mocy powyżej 50 MW (w tym jednostek opalanych węglem), prowadzące do zmniejszenia emisji pyłów i gazów. Preferowane będą również instalacje wymienione na liście odstępstw od wymagań dyrektywy 2001/80/WE, umieszczonej w załączniku XII traktatu akcesyjnego. Trzeba pamiętać, że ze wsparcia zostały wyłączone projekty związane z wysoko sprawną kogeneracją, budową jednostek wytwarzania energii oraz polegające wyłącznie na budowie lub przebudowie elektroenergetycznych sieci dystrybucji wysokiego, średniego i niskiego napięcia oraz sieci ciepłowniczych, mających na celu ograniczenie strat sieciowych. Ponadto wsparcie nie może być udzielone na dostosowanie się przedsiębiorstw do standardów, dla których okres przejściowy już się skończył. Wniosek nie może także zostać złożony na inwestycję zakończoną.

Procedura

Proces wyboru projektów do dofinansowania będzie składał się z dwóch zasadniczych etapów. Pierwszy z nich to nabór wniosków wstępnych, a drugi – nabór właściwych wniosków o dofinansowanie, zakwalifikowanych w pierwszym etapie.

Nabór wniosków wstępnych potrwa od 13 kwietnia do 11 maja br. Wnioski te są znacznie uproszczone i oceniane pod kątem zasadniczej zgodności z celem i zakresem działania 4.5 oraz zasadami pomocy publicznej. W trakcie oceny wniosku wstępnego wnioskodawca może zostać poproszony o wyjaśnienia lub uzupełnienia dokumentacji. Dokumentacja może być uzupełniona w danym zakresie o dokumenty brakujące lub takie, które zostały wadliwe sporządzone. Nieuzupełnienie wniosku lub brak wyjaśnienia w terminie pięciu dni roboczych będzie skutkować jego odrzuceniem. Warto zatem zadbać o to, aby już na etapie aplikowania dokumentacja była przygotowana rzetelnie, w oparciu o dostępne regulaminy i instrukcje sporządzania dokumentacji.

Etap pierwszy kończy się powiadomieniem wnioskodawcy o zasadniczej zgodności wniosku (lub jej braku). Dopiero po tym etapie można składać właściwe wnioski o dofinansowanie – termin na ich dostarczenie do kancelarii NFOŚiGW upływa 9 lipca br.

Jednakże wnioskodawca nie może mieć mniej niż 30 dni roboczych na przygotowanie wniosku właściwego. Z tego powodu w niektórych przypadkach termin ten może być ustalany indywidualnie. Do składania właściwych wniosków o dofinansowanie uprawnieni są wnioskodawcy, którzy w wyniku oceny wniosku wstępnego otrzymali od instytucji wdrażającej powiadomienie o zasadniczej zgodności projektu z zasadami pomocy publicznej oraz celem i zakresem działania 4.5.

Przedsiębiorcy, którzy składali wniosek wstępny w ramach poprzednich konkursów w zakresie tej samej inwestycji i uzyskali powiadomienie o zasadniczej zgodności projektu z zasadami pomocy publicznej oraz celem i zakresem działania, muszą złożyć wniosek wstępny dotyczący tej inwestycji ponownie, gdyż poprzednie powiadomienie nie będzie honorowane.

Po złożeniu właściwego wniosku o dofinansowanie wraz z wymaganymi załącznikami, dokumentacja w pierwszej kolejności podlega ocenie formalnej. Na tym etapie wnioskodawca również ma możliwość, na wezwanie instytucji zarządzającej, uzupełnienia wniosku lub złożenia dodatkowych wyjaśnień. W przypadku niezrobienia tego w ciągu siedmiu dni roboczych wniosek zostaje odrzucony. Poprawne formalnie wnioski przekazywane są do oceny merytorycznej. W jej trakcie sprawdzana jest m.in. wykonalność techniczno-prawna (gotowość do rozpoczęcia inwestycji w ciągu 10 miesięcy od zatwierdzenia listy rankingowej wniosków dofinansowanych oraz zgodność z wymaganiami w zakresie Prawa ochrony środowiska, w tym postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko), pełna zgodność projektu z przepisami dotyczącymi pomocy publicznej, wykonalność finansowa projektu, kondycja finansowa wnioskodawcy oraz gotowość organizacyjno-instytucjonalna projektu w obszarze zawierania umów. Podczas dalszej oceny merytorycznej brana jest pod uwagę wartość wskaźnika efektywności kosztowej uzyskania efektu ekologicznego (WK). Wskaźnik ten nawiązuje do metodyki analizy efektywności kosztowej oraz analizy kosztów i korzyści społecznych. By go wyliczyć, sumuje się iloczyny opłat i ilości czynników oddziaływania na środowisko (zmniejszonych zanieczyszczeń, zredukowanych odpadów, zaoszczędzonej wody i energii, ograniczonego hałasu), stanowiące miarę efektu ekologicznego, które następnie dzieli się przez roczne koszty inwestycji (nakłady i koszty eksploatacyjne). WK jest wskaźnikiem, który nie może być interpretowany w wartościach bezwzględnych, służy jedynie do celów porównywania projektów między sobą. Oczywiście, im wyższa jest wartość wskaźnika, tym przedsięwzięcie bardziej efektywne.

Finansowanie

Przewidywana kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów wyłonionych w ramach trzeciej rundy aplikacyjnej dla działania 4.5 przeliczona na dzień ogłoszenia naboru wynosi dokładnie 95 345 068,11 zł.Suma ta została wyliczona na podstawie dostępnej alokacji środków przeliczonej wg aktualnego kursu euro (kurs Europejskiego Banku Centralnego z przedostatniego dnia roboczego w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym przeliczana jest alokacja, czyli z 28 lutego br.) i może zmienić się na skutek fluktuacji kursu walutowego. Ostateczne dofinansowanie zostanie przyznane projektom do wysokości dostępnej alokacji dla działania (do wyczerpania środków) wyliczanej w miesiącu, w którym następuje podpisanie umowy o dofinansowanie.

Mali i średni przedsiębiorcy muszą tak zaplanować budżet swojego projektu, aby jego wartość nie była niższa niż 8 mln zł. Ponadto należy pamiętać o tym, że maksymalny poziom dofinansowania ze środków Unii Europejskiej nie może przekroczyć 30% ogółu wydatków kwalifikowanych, a jednocześnie wsparcie to może wynieść maksymalnie 20 mln zł.

Beneficjent, którego wniosek zostanie pozytywnie rozpatrzony i w konsekwencji podpisze umowę o dofinansowanie, otrzymuje płatność w formie płatności z budżetu środków europejskich jako refundację poniesionych i udokumentowanych wydatków kwalifikowanych lub jako zaliczkę na poczet przyszłych wydatków kwalifikowanych. Możliwość udzielenia dofinansowania w formie zaliczki oraz jej ewentualna wysokość będzie rozpatrywana indywidualnie przez instytucję wdrażającą na etapie zawierania umowy o dofinansowanie z beneficjentem. Jeśli takiego zapisu zabraknie w umowie, to możliwość udzielenia zaliczki zostanie rozważona na podstawie pisemnego wystąpienia beneficjenta i po jego pozytywnym rozpatrzeniu wymagać będzie sporządzenia odpowiedniego aneksu do umowy.

Adriana Zalewska, analityk, DC Consultant Centrum Analiz i Ekspertyz Ekonomicznych

Opublikowano: Ecomanager Numer 4/2012 (25)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *