Pieniądze na efektywność

Inwestycje mające na celu poprawę efektywności energetycznej coraz częściej zyskują duże znaczenie w planach inwestycyjnych przedsiębiorstw i budżetach podmiotów należących do sektora publicznego.

Przedsięwzięcia takie związane są zwykle z wymianą lub głęboką modernizacją podstawowej infrastruktury technicznej, a nawet zasadniczymi zmianami w stosowanych procesach produkcyjnych bądź świadczeniach usług, co z reguły oznacza konieczność poniesienia znaczących nakładów inwestycyjnych. Powstaje więc pytanie: gdzie szukać najkorzystniejszych źródeł finansowania takich projektów? Odpowiedź, jak zwykle, nie jest jednoznaczna, przy czym w ostatnim czasie można zauważyć wzrost dostępności różnych instrumentów i programów, ukierunkowanych na poprawę efektywności energetycznej, w tym również tych o charakterze preferencyjnym.

Efektywne wykorzystanie energii

Do końca marca br. najbardziej energochłonne przedsiębiorstwa, takie jak huty, cementownie oraz kopalnie, mogą składać wnioski o dofinansowanie audytów energetycznych i elektroenergetycznych.

W ramach programu „Efektywne wykorzystanie energii”, oferowanego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW),wspierane są dwa rodzaje przedsięwzięć, realizowane przez przedsiębiorstwa, w których wielkość zużycia energii końcowej (suma energii elektrycznej i cieplnej),w roku poprzedzającym złożenie wniosku o dofinansowanie, wynosiła co najmniej 50 000 MWh/rok. Są to audyty energetyczne i elektroenergetyczne oraz projekty w zakresie inwestycji, modernizacji i ulepszeń wprowadzających do zakładu nowe obiekty, systemy sterowania, instalacje i urządzenia techniczne, mające na celu poprawę efektywności energetycznej, a także zmierzające ku temu zmiany technologiczne w istniejących obiektach, instalacjach i urządzeniach technicznych, zidentyfikowane na podstawie przeprowadzonych audytów.

Audyty są dofinansowywane w formie bezzwrotnej dotacji w wysokości do 70% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia. Z kolei projekty o charakterze inwestycyjnym są preferencyjnym instrumentem o charakterze dłużnym, tj. pożyczką w kwocie od 3,5 mln do 42 mln zł (oprocentowanie zostało ustalone na poziomie WIBOR 3M + 50 punktów bazowych w skali roku). NFOŚiGW przewidział na realizację tych działań odpowiednio 40 mln złotych na cześć bezzwrotną w okresie 2011-2014 oraz 780 mln zł w okresie 2011-2015.

Doświadczenia pierwszych konkursów pokazują, że o dofinansowanie audytów ubiegają się zarówno przedsiębiorstwa z energochłonnych sektorów gospodarki, np. ArcelorMittal Poland, PCC Rokita Brzeg Dolny czy CEMEX Polska, jak i mniejsze przedsiębiorstwa produkcyjne.

GIS

Innym źródłem finansowania projektów związanych z poprawą efektywności energetycznej w ramach wsparcia dla szeroko rozumianego programu rozwoju energii zrównoważonej jest wdrażany również przez NFOŚiGW System Zielonych Inwestycji (ang. Green Investment Scheme, GIS). Jest on pochodną mechanizmu handlu uprawnieniami do emisji (jeden z mechanizmów ograniczania emisji gazów cieplarnianych przyjęty protokołem z Kioto). W ramach tego programu w 2012 r. planuje się nabory wniosków na: biogazownie rolnicze, elektrociepłownie i ciepłownie na biomasę, budowę, rozbudowę i przebudowę sieci elektroenergetycznych w celu umożliwienia przyłączenia źródeł wytwórczych energetyki wiatrowej, a także termomodernizację budynków wybranych podmiotów sektora finansów publicznych.

W przypadku biogazowni finansowane mogą być projekty dotyczące budowy, rozbudowy lub przebudowy obiektów wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła z wykorzystaniem biogazu rolniczego powstałego w procesach rozkładu szczątków roślinnych i zwierzęcych lub budowy, rozbudowy bądź przebudowy instalacji wytwarzania biogazu rolniczego celem wprowadzenia go do sieci gazowej dystrybucyjnej i bezpośredniej.

Wartość projektu nie może być mniejsza niż 10 mln zł, a dofinansowanie ma formę łączoną, tzn. istnieje możliwość otrzymania dotacji do 30% kosztów kwalifikowanych wraz z pożyczką w kwocie do 45% kosztów kwalifikowanych. Komponent dłużny oferowany jest z oprocentowaniem zmiennym WIBOR 3M + 50 pkt. bazowych w skali roku, czas finansowania nie może być dłuższy niż 15 lat z maksymalnie 18-miesięcznym okresem karencji w spłacie rat kapitałowych (pożyczki nie można umorzyć). Co istotne, kryterium wyboru projektów do dofinansowania jest ich efektywność kosztowa (mierzona metodą dynamicznego kosztu jednostkowego – DGC). Budżet przeznaczony na tego typu inwestycje wynosi łącznie 200 mln zł dla części bezzwrotnej oraz 300 mln zł dla części zwrotnej w okresie 2011-2013.

W przypadku elektrociepłowni i ciepłowni opalanych biomasą NFOŚiGW wspiera w szczególności przedsięwzięcia polegające na budowie, przebudowie lub rozbudowie obiektów wytwarzania energii elektrycznej lub cieplnej (kogeneracja) z zastosowaniem wyłącznie biomasy (źródła rozproszone o nominalnej mocy cieplnej poniżej 20 MWt). Struktura finansowania jest analogiczna do instrumentu dotyczącego biogazowni rolniczych, tzn. dostępne jest wsparcie w formie dotacji do 30% kosztów kwalifikowanych wraz z pożyczką w kwocie do 45% kosztów kwalifikowanych. W tym przypadku minimalny całkowity koszt przedsięwzięcia nie może być mniejszy niż 2 mln zł, a kryterium wyboru projektów do dofinansowania jest ich również efektywność kosztowa. Dostępny budżet to 50 mln zł dla komponentu zwrotnego oraz 75 mln zł dla komponentu bezzwrotnego w okresie 2011-2013.

Inteligentne sieci energetyczne

W II kwartale 2012 r. NFOŚiGW przewiduje nabór wniosków o dofinansowanie w ramach nowego programu priorytetowego „Inteligentne sieci energetyczne” (dokument jest w fazie projektowania).

W jego ramach na przedsięwzięcia w zakresie inteligentnych systemów elektroenergetycznych (ang. smart metering i smart grid) zostanie przeznaczonych kilkaset milionów złotych. Termin „inteligentny system elektroenergetyczny” w potocznym rozumieniu oznacza system w ramach którego możliwe jest dostarczenie odbiorcom energii elektrycznej kompleksowej usługi energetycznej, zapewniającej optymalne zarządzanie energią, zarówno w obszarze zużycia, jak i wytwarzania z wykorzystaniem nowoczesnej infrastruktury informatycznej i integracja rozproszonych źródeł energii.

Finansowanie bezzwrotne w formie dotacji jest również dostępne ze środków Funduszy UE w ramach tzw. krajowych, jak i regionalnych programów operacyjnych. W tym przypadku wspierane są jednak głównie przedsięwzięcia inwestycyjne prowadzące do wzrostu mocy produkcyjnych, przy czym warunkiem otrzymania środków jest instalacja urządzeń charakteryzujących się niską energochłonnością. Tym samym wzrost efektywności energetycznej jest niejako dodatkowym efektem takich przedsięwzięć.

Instrumenty preferencyjne

W przypadku wyjątkowo kapitałochłonnych projektów inwestycyjnych, związanych z efektywnością energetyczną, atrakcyjne są również preferencyjne instrumenty finansowania dłużnego (o kilku z nich wspomniano wcześniej w związku z faktem, iż w przypadku części programów wdrażanych przez NFOŚiGW są one komplementarne z finansowaniem bezzwrotnym).

W zależności od lokalizacji przedsięwzięcia, warto każdorazowo przyjrzeć się ofercie odpowiedniego wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW), który oferuje wsparcie różnego typu projektów w zakresie efektywności energetycznej (głównie w formie preferencyjnych pożyczek). W tym celu należy zweryfikować tzw. listę priorytetów na dany rok. W zależności od województwa, pożyczka może wynosić nawet do 80-90% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia (przewidziane są również różne okresy finansowania, karencji w spłacie rat kapitałowych, a nawet umorzenia). Warto także podkreślić, iż jako element dodatkowy WFOŚiGW oferują także wsparcie w formie bezzwrotnej. Przykładowo, w woj. mazowieckim zaplanowano m.in. dwa konkursy na dofinansowanie w formie dotacji w ramach zadania pn. „Termomodernizacja budynków użyteczności publicznej”, trwające od 16 stycznia do 15 lutego (I nabór) oraz od 15 marca do 16 kwietnia (II nabór). Konkursy skierowane są do podmiotów świadczących usługi publiczne podległych jednostkom samorządu terytorialnego oraz niebędących przedsiębiorcami (w tym do stowarzyszeń i fundacji prowadzących domy pomocy społecznej, domy dziecka, przedszkola, żłobki i szkoły) oraz do samodzielnych publicznych i niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej. Wsparcie jest dostępne w wysokości do 45% kosztów kwalifikowanych, a maksymalny koszt całkowity nie może być wyższy niż 1 mln zł.

Kredyt na energooszczędność

Dla inwestycji związanych z efektywnością energetyczną interesujące instrumenty stworzył także Bank Ochrony Środowiska (BOŚ), który oferuje kilka produktów przeznaczonych zarówno dla sektora prywatnego, jak i publicznego. Przykładowo „Kredyt z Klimatem” skierowany jest na przedsięwzięcia związane m.in. z termomodernizacją budynków, instalacją kolektorów słonecznych czy pomp ciepła. Kredyt może stanowić do 85% wartości projektu i nie więcej niż 500 tys. euro (z opcją dwuletniej karencji w spłacie kapitału). Z kolei „Kredyt energooszczędny” ma za zadanie wspierać inwestycje prowadzące do ograniczenia zużycia energii elektrycznej, np. wymiana/modernizacja oświetlenia ulicznego, oświetlenia wewnętrznego i zewnętrznego obiektów, wymiana przemysłowych silników elektrycznych czy modernizacja technologii na mniej energochłonne. W tym przypadku kredyt może stanowić do 80% kosztów inwestycji (dla samorządów nawet do 100%), a co więcej – BOŚ dopuszcza możliwość spłaty kredytu z oszczędności wynikających ze zmniejszenia zużycia energii elektrycznej uzyskanych dzięki realizacji inwestycji. Inne podobne produkty kredytowe to kredyty na urządzenia ekologiczne (finansowanie do 100% kosztów zakupu i montażu urządzenia) oraz „Kredyt EKOodnowa dla firm” (kredyt w kwocie nie wyższej niż 250 tys. euro i 85% wartości przedsięwzięcia).

POLSEFF

Program Finansowania Rozwoju Energii Zrównoważonej w Polsce – POLSEFF (opracowany przez Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju oraz wspierany przez Unię Europejską), oferuje finansowanie kredytowe dla przedsiębiorstw należących do sektora MŚP w maksymalnej wysokości 1 mln euro. Pozyskane środki mogą być przeznaczone na projekty służące poprawie efektywności energetycznej (w zależności od rodzaju projektu kredytowanie obwarowane jest dodatkowymi warunkami w zakresie m.in. minimalnych oszczędności energii). Kredytobiorcy mogą, po realizacji projektu, uzyskać premię inwestycyjną w postaci umorzenia zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu do 15% jego wysokości.

Niezależnie od wskazanych źródeł finansowania, rozważając realizację przedsięwzięcia poprawiającego efektywność energetyczną, każdorazowo należy dokonać przeglądu dostępnych w danym momencie na rynku produktów komercyjnych i programów preferencyjnych w taki sposób, aby zapewnić możliwie najbardziej efektywny montaż finansowy projektu.

Warto przy tym pamiętać, że dostępne źródła finansowanie i warunki, na jakich są oferowane, ulegają zmianom i modyfikacjom, co powoduje konieczność indywidualnego podejścia do każdego projektu. Niemniej, uwzględniając możliwe instrumenty finansowania, podmioty planujące inwestycje w zakresie efektywności energetycznej mają niejednokrotnie możliwość skorzystania z preferencyjnych źródeł wsparcia, co zdecydowanie poprawia efektywność finansową takich przedsięwzięć.

Poza wymienionymi sposobami finansowania inwestycji z wykorzystaniem klasycznych instrumentów finansowych oferowanych przez banki i instytucje finansowe, na uwagę zasługuje również możliwość finansowania przez stronę trzecią, wg formuły ESCO. Model ten, zakładający spłatę zadłużenia z oszczędności generowanych w wyniku realizacji inwestycji poprawiających efektywność energetyczną, dość szeroko stosowany w innych krajach, ciągle nie jest popularny w Polsce.

 Accreo Taxand

Krzysztof Grzywacz, dyrektor zarządzający, AESCO

finanse_pieniadze_na_k_grzywacz_fot_autora_1

Łukasz Pupek, starszy konsultant, Accreo Taxand

Opublikowano: Ecomanager Numer 3/2012 (24)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *