Korzyści z wdrożenia EMAS

Redukcja kosztów funkcjonowania firmy, zmniejszenie opłat za korzystanie ze środowiska, poprawa jakości i bezpieczeństwa pracy oraz zwiększenie wiarygodności firmy to tylko niektóre korzyści wynikające z rejestracji organizacji w systemie EMAS.

Przedstawiciele kadry zarządzającej nowoczesnych firm coraz częściej twierdzą, że dbałość o środowisko stanowi ważny element strategii firmy, a ekologia decyduje o przewadze konkurencyjnej. Świadomi konsumenci przy wyborze dobrej jakości produktu lub usługi już nie kierują się tylko ceną. Moda na ekologiczny styl życia sprawia, że konsumenci poszukują wiarygodnych firm, które deklarują stosowanie najwyższych standardów ekologicznych i na bieżąco informują o swoich planach związanych z inwestycjami w ograniczanie negatywnego wpływu na środowisko. Dzięki narzędziom on-line, każdego dnia firmy na całym świecie oceniane są przez swoich konsumentów, pracowników i konkurentów. Ocenie poddawane są nie tylko produkty i usługi oferowane przez firmy, ale również coraz częściej ich wizerunek i wiarygodność jako przedsiębiorcy i pracodawcy. Specjaliści od marketingu i public relations prześcigają się w pomysłach, jak uatrakcyjnić wizerunek organizacji, w jaki sposób przekonać, że stosowane przez nią najwyższe standardy środowiskowe oraz składane deklaracje o ograniczaniu wszelkich ryzyk związanych z działalnością nie są tylko hasłami stworzonymi na potrzeby reklamy. Od lat na rynku istnieje doskonałe narzędzie zarządzania środowiskowego, które może być wykorzystane jako uwiarygodnienie działań organizacji, a jednocześnie dające szereg innych korzyści. Niestety, wciąż niewiele osób słyszało o EMAS, czyli Systemie Ekozarządzania i Audytu.

Korzyści wewnętrzne

Korzyści wynikające z rejestracji organizacji w systemie EMAS można podzielić na kilka grup. Do pierwszej z nich zalicza się korzyści materialne, wynikające z oszczędności funkcjonowania zarejestrowanej organizacji. Są one związane bezpośrednio z takim przedsiębiorstwem, które właściwie wdrożyło system zarządzania środowiskowego (SZŚ). Do korzyści wewnętrznych można zaliczyć: redukcję stałych kosztów funkcjonowania firmy wskutek racjonalnej gospodarki surowcami i zasobami, oszczędność energii, wody i stosowanych materiałów, zmniejszenie ilości generowanych odpadów, a także obniżenie ilości wytworzonych zanieczyszczeń, w tym emisji. Ograniczanie ilości ścieków, odpadów i emisji bezpośrednio przekłada się na redukcję opłat za korzystanie ze środowiska. Naturalnym efektem zmniejszenia kosztów będzie zatem podniesienie zyskowności organizacji. Ponadto posiadanie SZŚ jest premiowanie dodatkowymi punktami przy ocenie wniosków o dofinansowanie z funduszy unijnych.

Ryzyka środowiskowe

Niedocenianą, a z pewnością największą korzyścią dla organizacji posiadającej właściwie wdrożony system EMAS, jest umiejętność analizy ryzyk środowiskowych i właściwe przygotowanie firmy na wszelkie zmiany i sytuacje awaryjne.

Organizacja wdrażająca EMAS jest zmuszona do analizy wszelkich prawdopodobnych sytuacji awaryjnych oraz przygotowania na ich wystąpienie swoich pracowników i zainteresowanych stron. Nie sposób czasem wyliczyć strat i kosztów, jakie organizacja musiałaby ponieść, gdyby zaistniało zidentyfikowane zagrożenie środowiskowe.

Świadome zarządzanie ryzykiem środowiskowym wiąże się również bezpośrednio z redukcją ryzyk nałożenia kar wynikających z konieczności spełniania wymagań prawa środowiskowego, zarówno krajowego, jak i europejskiego.

Każda organizacja działająca na terenie Polski powinna spełniać wymagania prawne w zakresie ochrony środowiska. Warto przypomnieć, że podmioty zarejestrowane w EMAS dobrowolnie zobowiązują się do działania w sposób ciągły w zgodzie ze wszystkimi wymaganiami prawnymi. Organizacje takie są w stanie automatycznie zidentyfikować niezgodność w obszarze prawodawstwa i podjąć natychmiastowe kroki do jej usunięcia. Poruszanie się w jednym z najtrudniejszych obszarów przepisów prawnych w zakresie ochrony środowiska jest o wiele łatwiejsze i daje niewymierne korzyści organizacjom posiadającym EMAS.

Jednocześnie jednostki, które decydują się na wdrożenie EMAS, uzyskują równolegle pomoc, jaką jest bezpośrednia współpraca z organami administracji publicznej w zakresie identyfikacji wszystkich środowiskowych wymagań prawnych, jakie dana organizacja powinna spełniać. Zgodnie z art. 32 rozporządzenia EMAS III, każdy kraj UE musi zapewnić swoim organizacjom dostęp do informacji i wszelką pomoc związaną z wymaganiami prawnymi dotyczącymi środowiska.

Korzyści niematerialne

Z kolei do korzyści niematerialnych zalicza się poprawę stanu środowiska naturalnego, prestiż, promocję, reklamę, możliwość korzystania z nowoczesnego narzędzia zarządzania, a także wzrost świadomości pracowników i społeczności lokalnej.

W rozporządzeniu EMAS szczególnie podkreślono to, jak ważne jest wdrażanie tego systemu w małych i średnich organizacjach. Premiowanie małych podmiotów zainteresowanych wdrożeniem EMAS może przyczynić się do wzrostu efektów środowiskowych, którymi w skali globalnej są: zmniejszenie emisji do powietrza, redukcja ilości generowanych odpadów (w tym odpadów niebezpiecznych), zużycia surowców i energii, a przede wszystkim wzrost świadomości społeczeństwa i poprawa jakości życia wielu mieszkańców, skazanych na bytowanie w miastach i zagłębiach przemysłowych.

Premiowanie małych organizacji zainteresowanych wdrożeniem EMAS może przyczynić się do wzrostu efektów środowiskowych, którymi w skali globalnej są: zmniejszenie emisji do powietrza, redukcja ilości generowanych odpadów (w tym odpadów niebezpiecznych), zużycia surowców i energii, a przede wszystkim wzrost świadomości społeczeństwa i poprawa jakości życia wielu mieszkańców, skazanych na bytowanie w miastach i zagłębiach przemysłowych.

Cel, jaki postawiła sobie UE, to promocja EMAS w krajach członkowskich i na świecie. Można zakładać, że na jego realizację zostaną przeznaczane ogromne pieniądze, z których będą finansowane działania marketingowe wszystkich organizacji, które znajdą się w krajowych rejestrach państw członkowskich i unijnym rejestrze EMAS. Promocja uczestnictwa w EMAS będzie jednocześnie oznaczała docieranie z informacją o produktach i usługach organizacji zarejestrowanych w EMAS do szerokiego grona odbiorców. Nie trzeba chyba nikogo przekonywać do znaczenia reklamy, pod którą pośrednio podpisują się organy państwowe, takie jak: Parlament Europejski i Rada UE, minister środowiska czy też Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska.

Obecność organizacji zarówno w krajowym, jak i unijnym rejestrze EMAS, wiąże się również z niewymierną korzyścią dla organizacji. Otrzymują one możliwość przynależności do elitarnej grupy firm, spełniających najwyższe standardy środowiskowe i dające gwarancję spełniania wszystkich wymagań prawnych w zakresie ochrony środowiska, co dodatkowo potwierdzają niezależnie różne instytucje, tj. prezydent miasta, wójt gminy, sanepid, WIOŚ i weryfikator EMAS.

Kolejne korzyści, które stanowią bardzo ważny element w funkcjonowaniu organizacji, to wzrost świadomości pracowników, współpracowników, wykonawców i podwykonawców. System EMAS kładzie bardzo duży nacisk na konieczność angażowania wszystkich pracowników w proces budowy systemu. Odpowiednie szkolenia i uświadomienie istoty EMAS prowadzi do aktywnego uczestnictwa zatrudnionych we wdrożeniu tego systemu oraz kreowaniu pomysłów na zmniejszanie oddziaływania środowiskowego na każdym stanowisku pracy.

Dobre praktyki środowiskowe są często przenoszone do własnych domów oraz wdrażane do procedur stosowanych przez podwykonawców i dostawców danej organizacji. Wysoka świadomość pracowników poprawia jakość oraz bezpieczeństwo pracy, co stanowi kolejną niezaprzeczalną korzyść dla organizacji. Zaangażowanie pracowników wszystkich szczebli do wspólnego budowania systemu przyczynia się także do poprawy komunikacji wewnętrznej oraz wzrostu zdolności pracy zespołowej.

Nowe rozwiązania w EMAS III

Inne korzyści wynikają z nowych definicji i rozwiązań, które zostały zawarte w najnowszym rozporządzeniu, tzw. EMAS III. Wprowadza ono klastry, czyli grupy organizacji powiązanych ze sobą ze względu na bliskie położenie lub rodzaj działalności gospodarczej, pozwalające im na wspólne wdrożenie EMAS, a tym samym znaczne ograniczenie kosztów doradczych ekspertów zewnętrznych. Inną możliwością, którą daje to rozporządzenie, jest zbiorcza rejestracja. Wszystkie bądź wybrane obiekty jednej organizacji zlokalizowane w różnych krajach na całym świecie mogą się wspólnie zarejestrować.

Pozostałe korzyści, wynikające bezpośrednio z rozporządzenia EMAS III, dotyczą ułatwień, jakich mogą oczekiwać małe organizacje (mikroprzedsiębiorstwa, MŚP, władze lokalne lub inne władze publiczne). Mają one możliwość skorzystania z ustępstw polegających na wydłużeniu cyklów audytu (z roku do dwóch lat) oraz weryfikacji i walidacji (z trzech do czterech lat), zgodnie z art. 7 rozporządzenia EMAS. Możliwość zastosowania nowej procedury przeprowadzania audytów przekłada się bezpośrednio na oszczędności związane z ogólnymi kosztami utrzymania systemu zarządzania środowiskowego.

Organizacje rejestrujące się w EMAS będą mogły również porównywać się do liderów w danych branżach, ponieważ KE planuje wydanie dokumentów referencyjnych, zawierających najlepsze praktyki zarządzania środowiskowego i wskaźniki efektywności środowiskowej dla określonych sektorów. W najbliższym czasie będzie wydany pierwszy dokument referencyjny przygotowany dla administracji publicznej.

Kolejna grupa korzyści, o których warto wspomnieć, wynika bezpośrednio z zapisów preambuły do rozporządzenia EMAS III i dotyczy zachęt i ułatwień dla organizacji, które zdecydują się na rejestrację w systemie EMAS. Zachęty i ułatwienia są przygotowywane niezależnie przez wszystkie kraje członkowskie i mają przekonać organizacje do wybierania systemu zarządzania środowiskowego. W Polsce za promocję EMAS odpowiada minister środowiska. W najbliższym czasie, jako jeden z efektów kampanii „Ekozarządzanie w przedsiębiorstwie”, zostanie opracowany pakiet zachęt i ułatwień dla polskich organizacji, który, mamy nadzieję, zwiększy zainteresowanie rejestracją w systemie EMAS.

Efekt wizerunku a globalizacja

Zaangażowanie pracowników w budowanie systemu EMAS wiąże się pośrednio z wypracowaniem prze daną organizację atrakcyjnego wizerunku pracodawcy na rynku, co pozwala na przyciąganie do niej najbardziej utalentowanych pracowników.

Z tym wiążą się inne korzyści: zwiększenie wydajności pracy, innowacyjności produktów (również w obszarze ekologicznym), a docelowo konkurencyjności przedsiębiorstwa. Wizerunek danej organizacji wpływa na wybory konsumentów, a także na ocenę oferowanych przez firmę produktów i usług.

Konsumenci dzielą się swoimi opiniami z całym światem za pośrednictwem kanałów on-line. W dobie globalizacji, organizacje, którym zależy na tym, by ich wizerunek i marka nie zostały zniekształcone, muszą strategicznie i świadomie planować komunikację zewnętrzną i jednocześnie zapewniać, że informacje przekazywane do różnych zainteresowanych stron są przejrzyste i rzetelne. W związku z tym istotną korzyścią wynikającą z rejestracji w EMAS jest prowadzenie świadomej i wiarygodnej komunikacji z klientami, lokalną społecznością, administracją państwową oraz wszystkimi zainteresowanymi stronami. Proces ten odbywa się poprzez upowszechnianie zweryfikowanej przez niezależnego weryfikatora dokumentu deklaracji środowiskowej EMAS.

Organizacja zarejestrowana w EMAS otrzymuje prawo do stosowania logo EMAS. Założeniem rozporządzenia EMAS III jest stworzenie instrumentu o znaczeniu marketingowym i prestiżowym, co wiąże się z podnoszeniem świadomości kupujących i innych zainteresowanych stron. Nowoczesne organizacje wdrażają skomplikowane strategie tworzenia pozytywnego wizerunku firmy i wyróżnienia jej na globalnym rynku. EMAS stanowi łatwo dostępne narzędzie zarządzania, które może być zastosowane przez różne organizacje bez względu na ich wielkość i branżę. Każda organizacja w Polsce może uzyskać prawo do stosowania logo EMAS i znaleźć się w elitarnym gronie firm zarejestrowanych w tym systemie.

Co dalej?

Strategia zrównoważonego rozwoju Polski do 2025 r. mówi o tym, że powinny być stwarzane warunki, które pozwolą na sterowanie procesami rozwoju, aby w jak najmniejszym stopniu zagrażały one środowisku. Konieczne jest zatem sukcesywne eliminowanie procesów i działań gospodarczych szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi oraz promowanie sposobów gospodarowania „przyjaznego dla środowiska”. Realizacja tych zadań nie może przyczyniać się jednak do zmniejszenia tempa wzrostu gospodarczego. Strategia wskazuje kierunki integrowania rozwoju gospodarczego, społecznego i ekologicznego. Warto tutaj wspomnieć o CSR (Corporate Social Responsibility),czyli społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja ta polega na dobrowolnym uwzględnianiu przez firmy aspektów społecznych i ekologicznych w prowadzonych działaniach handlowych i w kontaktach z interesariuszami. Doskonale wpisuje się w nią system ekozarządzania i audytu EMAS, co stanowi kolejną korzyść dla organizacji planujących dalsze działania w ramach strategii zrównoważonego rozwoju.

zarzadzanie_(bez)bledne_zarzadzanie_b_huryn_fot_autora1

Bożena Huryń, dyrektor zarządzający, ECHO Environmental Group

Artykuł w formie referatu został zaprezentowany podczas konferencji „Zarządzanie środowiskowe w przedsiębiorstwie. EMAS – potrzeba czy konieczność”, która odbyła się 25 listopada 2010 r. w Poznaniu podczas Międzynarodowych Targów Ochrony Środowiska POLEKO.

Opublikowano: Ecomanager Numer 1/2011 (10)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *