Kontrola przedsiębiorstwa wod-kan w firmie

Inspektor przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego o każdej porze dnia i nocy może wejść na teren firmy, pobrać próbki, przeprowadzić kontrolę prawidłowości działania urządzeń podczyszczających ścieki, a w razie stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych parametrów naliczyć karę. Nie są to jednak jedyne działania, które może zastosować przedsiębiorstwo wod-kan wobec odprowadzającego ścieki.

Podstawowym dokumentem regulującym zasady współpracy między firmą a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym jest pisemna umowa o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków.

Zależnie od rodzaju ścieków, jakie mają być wprowadzane przez zakład do kanalizacji, ich odbiorca stosuje różne wzory umowy. Standardowy dotyczy odprowadzających ścieki bytowe i jest właściwy dla dużej części klientów przedsiębiorstwa wod-kan. W przypadku zakładów odprowadzających ścieki przemysłowe stosowany jest inny wzór, który oprócz standardowych zapisów określa zasady ustalania ilości odprowadzanych ścieków, miejsca poboru próbek kontrolnych i ich wymaganą jakość. Dodatkowo w jej ramach przedsiębiorstwo zastrzega sobie prawo do naliczenia kary umownej za odprowadzanie z zakładu ścieków przemysłowych, niespełniających ustalonych wymagań.

Inspektor przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego o każdej porze dnia i nocy może wejść na teren firmy, pobrać próbki, przeprowadzić kontrolę prawidłowości działania urządzeń podczyszczających ścieki, a w razie stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych parametrów naliczyć karę.

Rodzaj umowy

Zakres przyszłych działań przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego wobec dostawcy ścieków determinuje rodzaj zawartej umowy. Zakłady, które mają podpisaną umowę na odprowadzanie ścieków przemysłowych zostają objęte okresowymi kontrolami i mogą ponosić wielotysięczne kary za odprowadzanie ścieków o nieodpowiednich parametrach. Z kolei zakłady z umowami na odprowadzanie ścieków bytowych zazwyczaj nie podlegają kontrolom, ponieważ jakość tych ścieków nie jest normowana.

Decyzję o rodzaju właściwej dla danego zakładu umowy podejmuje pracownik biura obsługi klienta przedsiębiorstwa wod-kan w oparciu o informacje zawarte we wniosku o zawarcie umowy, złożonym przez zakład oraz definicje pojęć „ścieki przemysłowe” i „ścieki bytowe”, zamieszczonych w Ustawie z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzania ścieków1.

Zdarza się jednak, że w umowie wskazywany jest niewłaściwy rodzaj ścieków, a przedstawiciel zakładu bezkrytycznie przyjmuje takie ustalenia. Taka sytuacja występuje przede wszystkim w przypadku ścieków powstających w wyniku ludzkiego metabolizmu, które ze względu na to, że firma prowadzi działalność handlową, przemysłową, składową, transportową albo usługową są niejako automatycznie uznawane za ścieki przemysłowe. W istocie prawidłowe odczytanie użytych w definicji ścieków bytowych pojęć „budynki zamieszkania zbiorowego” oraz „budynki użyteczności publicznej” – zgodnie z ich znaczeniem wskazanym w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie2, pozwala na uznanie ścieków z hoteli, pensjonatów, obiektów gastronomicznych czy budynków biurowych oraz socjalnych za ścieki bytowe. Unikniecie błędnego zakwalifikowania rodzaju ścieków może zaowocować wyłączeniem zakładu z grupy firm podlegającym częstym kontrolom.

Umowa zawarta z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, oprócz rodzaju ścieków, określa również prawa i obowiązki stron, w tym uprawnienia kontrolne przedsiębiorstwa. Kwestie te nie mogą być jednak sformułowane w sposób dowolny, ponieważ ich treść nie może ograniczać praw i obowiązków stron umowy zagwarantowanych im w uchwalanym przez radę gminy regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, a mającym status aktu prawa miejscowego. Dodatkowo zarówno umowa, jak i regulamin muszą być zgodne z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzania ścieków1 i jej aktami wykonawczymi.

Sposób kontroli

Na podstawie obowiązujących przepisów inspektorzy przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego mogą przeprowadzać kontrole zarówno „zza biurka”, jak i w terenie. Weryfikacja działalności zakładu z pokoju inspektora jest możliwa, ponieważ dostawca ścieków przemysłowych ma obowiązek udostępnić mu dane o gospodarce ściekowej zakładu i urządzeniach podczyszczających ścieki, a także o rodzaju i wielkości produkcji, wykorzystywanych procesach technologicznych czy też o rodzaju i źródłach substancji niebezpiecznych wprowadzanych do ścieków. Zakłady muszą również udostępniać wyniki wewnętrznej kontroli przestrzegania ilości i natężenia odprowadzanych ścieków przemysłowych oraz wskaźników ich zanieczyszczeń. Na wniosek inspektora zakład powinien także przedstawić wyniki badań ścieków, które realizuje zgodnie z §9 ust. 3 i §10 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Budownictwa z 14 lipca 2006 r. w sprawie sposobu realizacji obowiązków dostawców ścieków przemysłowych oraz warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych3.

Największą wagę przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne przywiązują jednak do kontroli w terenie. Inspektor ją przeprowadzający musi mieć legitymację służbową oraz pisemne upoważnienie do wykonywania czynności kontrolnych. Ma on wtedy prawo do wstępu na teren dowolnego zakładu i do obiektów budowlanych, w celu przeprowadzenia kontroli i odczytów wodomierzy oraz urządzeń mierzących ilości ścieków. Uprawniony jest również do sprawdzenia jakości ścieków wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej. Zanim jednak inspektor rozpocznie prowadzenie kontroli, podczas której będzie pobierał próbki ścieków przemysłowych, musi o niej wcześniej poinformować przedsiębiorcę. Dostawca ścieków ma obowiązek zapewnić dostęp do miejsc kontroli ilości i jakości ścieków przemysłowych. W ustalonym terminie inspektor (w obecności przedstawiciela firmy) pobiera próbki ścieków na terenie zakładu. Miejscem poboru są zazwyczaj wyznaczone po analizie schematu systemu kanalizacyjnego i opisane w umowie studzienki lub rewizje kanalizacyjne, które zapewniają pobór reprezentatywnych próbek.

Ścieki pobierane są w sposób ręczny przy pomocy czerpaka lub automatyczny – za pomocą węża próbkującego próbkopobieraka. Z próbek jednorazowych – w zależności od ustaleń zapisanych w umowie – sporządzona zostaje próbka złożona, która będzie podstawą do oceny przestrzegania przez zakład wskaźników zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach przemysłowych.

Działania pokontrolne

Z przeprowadzonej kontroli inspektor sporządza protokół, w którym wskazuje m.in. miejsce poboru, rodzaj próbki i jej oznaczenie oraz zapisuje odczyty urządzeń pomiarowych, służące do określenia ilość odprowadzonych ścieków przemysłowych. Jeden egzemplarz protokołu po podpisaniu zostaje przekazany przedstawicielowi dostawcy ścieków. Następnie zabezpieczone i utrwalone próbki w warunkach chłodniczych transportuje się do laboratorium, gdzie są badane metodykami referencyjnymi wskazanymi w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego4. Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne musi zastosować metodyki referencyjne analizy próbek, ponieważ w odróżnieniu od miejsc i sposobu poboru oraz rodzaju próbki złożonej nie ma w tym zakresie swobody decydowania. Nie ma obowiązku, żeby badania próbek wykonało laboratorium akredytowane.

Wyniki badań próbek ścieków przemysłowych porównywane są przez inspektora z dopuszczalnymi wartościami wskaźników zanieczyszczeń określonymi w podpisanej przez zakład umowie.

Wskaźniki te wyznaczone zostały indywidualnie dla danego zakładu w oparciu o wytyczne określone w rozporządzeniu ministra środowiska3. Jeżeli inspektor stwierdzi, że parametry ścieków są niedotrzymywane, powinien rozpocząć naliczanie kary umownej wg określonych w umowie wzorów i zasad. Skontrolowany zakład może zatrzymać dalsze naliczanie kary, jeżeli zgłosi poprawę jakości ścieków, a fakt ten zostanie potwierdzony podczas kolejnej kontroli.

Wymierzane przez przedsiębiorstwo wod-kan kary umowne mogą sięgać dziesiątków tysięcy złotych, dlatego dostawcy ścieków starają się różnymi działaniami uniknąć bądź ograniczyć ich wysokość, np. przez pobieranie w czasie kontroli równoległej próbki ścieków przemysłowych i przekazywanie jej do badań w laboratorium akredytowanym. Istnienie dwóch różnych wyników badań tej samej próbki ścieków otwiera zakładowi pole do negocjacji z przedsiębiorstwem wod-kan, jeżeli chodzi o wyliczenie przyszłej kary. Zdarza się również, że przedstawiciel dostawcy ścieków po wizualnej ocenie stwierdza, iż w pobranej przez inspektora próbce ścieków z pewnością będą przekroczone ustalone wartości zanieczyszczeń i już tego samego dnia zgłasza ustanie przekroczeń. Ma on bowiem nadzieję, że przy kolejnej kontroli jakość odprowadzanych ścieków przemysłowych z zakładu będzie lepsza, dzięki czemu uda mu się ograniczyć do minimum okres naliczania kary. Przy znacznej wysokości kary i po nieudanych negocjacjach z odbiorcą ścieków niektóre zakłady decydują się także na skierowanie sprawy do sądu. Takie działania nie są jednak wystarczająco skuteczne dla uniknięcia kary. Najlepszym rozwiązaniem jest bowiem systematyczne oczyszczanie urządzeń podczyszczających ścieki oraz wewnętrznej sieć kanalizacyjnej.

Konieczność stosowania w umowach zapisów o prawie do naliczenia kary umownej nie wynika z treści przepisów ochrony środowiska, ale ma swoje praktyczne uzasadnienie. W przypadku odprowadzania z zakładu ścieków niespełniajacych wymagań, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma zagwarantowane prawo do zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego, czego konsekwencje mogą być katastrofalne dla zakładu. W związku z tym strony często zgadzają się na zapis w umowie o możliwości naliczania kary finansowej za niewłaściwą jakość ścieków.

Przedsiębiorstwa wod-kan w różny sposób podchodzą do kwestii kontrolowania dostawców ścieków. Niektóre z nich traktują ten zakres działalności jako źródło znacznych dochodów, inne – jako sposób na kształtowanie właściwych postaw wśród swoich klientów.

Żadne z nich nie mogłoby jednak zrezygnować z prowadzenia regularnych kontroli ilości i jakości odbieranych ścieków, ponieważ w ten sposób chronią bezpieczeństwo swoich pracowników, dbają o urządzenia kanalizacyjne, oczyszczalnie ścieków i jakość osadów ściekowych, a co równie ważne – przyczyniają się do ochrony jakości zasobów wodnych.

Źródła:

1. Ustawa z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzania ścieków (tekst jednolity DzU z 2006 r. nr 123, poz. 858, z późn. zm.).

2. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU z 2002 r. nr 75, poz. 690, z późn. zm.).

3. Rozporządzenie Ministra Budownictwa z 14 lipca 2006 r. w sprawie sposobu realizacji obowiązków dostawców ścieków przemysłowych oraz warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych (DzU z 2006 r. nr136, poz. 964).

4. Rozporządzenie Ministra Środowiska z 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (DzU z 2006 r. nr137, poz. 984, z późn. zm.)

Mirosław Bachorz, specjalista ds. ochrony środowiska, MPWiK, Wrocław

Opublikowano: Ecomanager Numer 5/2011 (14)

.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *