Fabryka z certyfikatem

Produkcja maszyn i systemów transportu ciągłego, urządzeń dźwignicowych, przeładunkowych, suwnic i żurawi wiąże się m.in. z emisją zanieczyszczeń do powietrza oraz wytwarzaniem różnego rodzaju odpadów. W trosce o środowisko w Fabryce Maszyn i Urządzeń Famak z Kluczborka, już w 1999 r. wdrożono system zarządzania w oparciu o normę ISO 14 001.

Famak jest jedną z pierwszych firm w Polsce, która dostrzegła potrzebę systemowego podejścia do jakości zgodnie ze standardami światowymi określonymi w normie ISO 9001. Efektem tych działań był przyznany przez DQS i PCBC w 1994 r. certyfikat systemu jakości, rozszerzony w 1999 r. na zintegrowany system zarządzania: jakością wg ISO 9001, środowiskiem wg ISO 14001 oraz bezpieczeństwem i higieną pracy wg PN-N 18001.

Emisje i emitory

Przedsiębiorstwo emituje do powietrza zanieczyszczenia pyłowe i gazowe, zgodnie z pozwoleniem na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza oraz aktualnymi regulacjami prawnymi. Zanieczyszczenia są wprowadzane przez 86 emitorów. Spalanie węgla kamiennego następuje w czterech kotłach WLM: dwóch o mocy 2,5 MW i dwóch o mocy 5 MW.

Zanieczyszczenia pyłowe emitowane z procesów spalania podlegają redukcji na urządzeniach odpylających oraz klasycznych odpylaczach cyklonowych. Każde z nich posiada sprawność normatywną wynoszącą 83%. Obecnie przedsiębiorstwo stara się o uzyskanie środków unijnych, m.in. na redukcję lotnych związków organicznych. W ramach tego projektu ma zostać zrealizowana również zakładowa sieć gazu ziemnego. Dzięki temu będzie można zastąpić obecną instalację węglową nową instalacją wytwarzającą energię cieplną ze spalania gazu ziemnego.

Z kolei procesy malowania konstrukcji stalowych są realizowane na trzech wyznaczonych na terenie zakładu polach malarskich i w kabinie malarsko-suszarniczej. Przedsiębiorstwo jest w trakcie uzyskiwania dofinansowania ze środków unijnych w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, przeznaczonego m.in. na redukcję lotnych związków organicznych z procesu malowania. Ograniczenie zanieczyszczeń pyłowych następuje w miejscu ich największej koncentracji: w kotłowni, stolarni oraz w oczyszczarkach. Ładunki zanieczyszczeń z kotłowni wyliczone na podstawie pomiarów emisji przedstawiono na rys. W ramach obniżania emisji zanieczyszczeń do powietrza i ograniczania ich negatywnego wpływu na środowisko w 2009 r. zakupiono nową oczyszczarkę. Zastąpiła ona dotychczasową śrutową, która była wyposażona w urządzenia do redukcji zanieczyszczeń pyłowych, składające się z filtrów tkaninowych. Sprawność normatywna odpylacza wynosiła 98%. Nowa oczyszczarka posiada w urządzenie odpylające typu Air-Shoc, którego zasada działania opiera się na dwustopniowym oczyszczaniu zapylonego powietrza. Powietrze po oczyszczeniu zawiera pył resztkowy w ilości poniżej 1 mg/m3, który występuje jedynie w budynku oczyszczarki i nie jest emitowany do powietrza atmosferycznego. W odniesieniu do emisji pyłu ze źródeł posiadających instalacje odpylającą (poza źródłami spalania paliw) koszty za korzystanie ze środowiska i emisja pyłu zmalały o ok. 10%.

Odpady a ekologia

Oprócz redukcji zanieczyszczeń do powietrza, minimalizacja negatywnego oddziaływania zakładu Famak na środowisko naturalne następuje również poprzez racjonalną gospodarkę odpadami, która w przedsiębiorstwie prowadzona jest zgodnie z pozwoleniem na wytwarzanie odpadów oraz obowiązującymi przepisami prawnymi.

Odpady są selektywnie magazynowane w wyznaczonych miejscach. Zależnie od ich przydatności w pierwszej kolejności przekazywane są one na potrzeby wewnętrzne przedsiębiorstwa. Przykładowo żużel wykorzystywany jest do utwardzania powierzchni terenu, opakowania metalowe stosowane są do drobnych napraw i konserwacji, a zużytych opon używa się jako odbijaczy lub podkładek podwyższających. W przypadku braku możliwości wykorzystania odpadów na potrzeby zakładu, część z nich przekazywana jest indywidualnym odbiorcom w celach odzysku. Pozostałe (w tym odpady niebezpieczne) trafiają do odpowiednich firm specjalistycznych.

Zasadniczy udział w całej masie powstających odpadów mają te złomu stalowego i kolorowego (średniorocznie 86%), pochodzące z procesów produkcyjnych oraz żużel i popiół paleniskowy (średniorocznie 11%) z procesu spalania miału węglowego w kotłowni. Poprzez ciągłe doskonalenie systemu zarządzania środowiskowego zgodnego z normą ISO 14001, mającego na celu optymalizację procesu produkcyjnego w zakładzie w latach 2000-2009 nastąpił spadek wskaźnika wytworzenia odpadów złomu o 6%. Ponadto ok. 0,6% wszystkich odpadów stanowią odpady niebezpieczne, w których największy udział mają przepracowane oleje przekładniowe, silnikowe i smary (ok. 30%) oraz odpadowe emulsje (ok. 29%). Jednym ze sposobów zmniejszania ilości zanieczyszczonych rozpuszczalników (popłuczyny z mycia agregatów malarskich) było zainstalowanie w ciągu technologicznym urządzenia do destylacji. Dzięki niemu zakład całkowicie zredukował ilość kierowanych do utylizacji popłuczyn i otrzymuje średniorocznie 55% czystego destylatu przeznaczonego do ponownego wykorzystania, tj. mycia agregatów malarskich. Z całkowitej masy ok. 92% odpadów przekazuje się do odzysku, natomiast pozostała część jest unieszkodliwiana. W ramach minimalizacji składowania odpadów w 2007 r. wdrożono segregację tych komunalnych z podziałem na szkło i tworzywa sztuczne. Dzięki temu w latach 2008 i 2009 ok. 5 Mg odpadów nie trafiło na składowisko.

Urządzenie do destylacji zanieczyszczonego rozpuszczalnika

Urządzenie do destylacji zanieczyszczonego rozpuszczalnika

Wodno-ściekowa edukacja

Przedsiębiorstwo posiada własne ujęcie wody na potrzeby socjalno-bytowe i przemysłowe. Składa się ono z trzech studni głębinowych pracujących w systemie zmiennym. Jakość pobieranej wody odpowiada normom wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, w związku z czym nie wymaga ona uzdatniania. W celu minimalizacji zużycia wody wykonano w 2007 r. jej opomiarowanie w poszczególnych obiektach zakładu. Dzięki temu można szybko zareagować na awarie wodociągu. Ponadto prowadzona jest systematyczna kontrola urządzeń i instalacji wodociągowo-kanalizacyjnych oraz edukacja ekologiczna, promująca racjonalne zużywanie wody przez pracowników.

Ścieki socjalno-bytowe i przemysłowe są odprowadzane za pośrednictwem zakładowej kanalizacji sanitarnej do kanalizacji miejskiej. Z kolei ścieki opadowe i roztopowe, pochodzące z odwodnienia powierzchni zakładu, kierowane są częściowo do miejskiej sieci kanalizacji deszczowej, a częściowo do wód i do ziemi.

Dwa razy w roku zakład przeprowadza badania ścieków przemysłowych i opadowych. Ich analiza nie wykazała przekroczeń wartości normatywnych substancji podlegających badaniom.

Pod kontrolą

Monitoring urządzeń jest realizowany zgodnie z procedurami zintegrowanego systemu zarządzania jakością, środowiskiem i bhp. W przedsiębiorstwie wykonuje się przeglądy urządzeń i obiektów służących ochronie środowiska. Ich efektem są raporty, które zawierają dane niezbędne do podjęcia działań korygujących, jeśli takie są wymagane. Monitoring urządzeń obejmuje również pomiary emisji zanieczyszczeń pyłowych i gazowych do powietrza oraz sprawności urządzeń odpylających. Są one zlecane firmom zewnętrznym.

W ramach monitoringu energetycznego wykonuje się analizy urządzeń pod względem energochłonności. W 2008 r. zostały wytypowane urządzenia szczególnie energochłonne i zlikwidowano te, które były niepotrzebne. Wykonano również modernizację układu pomiarowego energii elektrycznej w rozdzielni głównej. Uzyskane wyniki pomiarów umożliwiły obniżenie zamówionej mocy szczytowej z 2,5 MW na 2,1 MW, a w okresach letnich (czerwiec-sierpień) do 1,4 MW. W ten sposób przedsiębiorstwo osiągnęło wymierne efekty ekonomiczne.

W 1999 r. Famak uhonorowano nagrodą „Panteon Polskiej Ekologii” przyznawaną przez ministra środowiska oraz dyrektora Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji. W 2003 r. Famak otrzymał również certyfikat „W trosce o naturę”, który uprawnia firmę do stosowania znaku autorskiego na opakowaniach produktów wprowadzanych na rynek krajowy. Znak ten jest symbolem pierwszego polskiego systemu recyklingu, który opiera się na wspólnym funkcjonowaniu wszystkich ogniw łańcucha recyklingu.

Mariusz Rachel, kierownik Biura ZSZ, pełnomocnik Zarządu ds. ZSZ, Fabryka Maszyn i Urządzeń Famak

Elżbieta Szolna, starszy specjalista ds. ochrony środowiska, Fabryka Maszyn i Urządzeń Famak

Patrycja Spodzieja, inspektor ds. ochrony środowiska, Fabryka Maszyn i Urządzeń Famak

Opublikowano: Ecomanager Numer  1/2011 (10)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *