Energetyczne wsparcia inwestycji

Wdrożenie przyjaznych środowisku technologii oraz rozwiązań dotyczących ograniczenia emisji czy też energooszczędności wymaga nakładów finansowych. Na szczęście podmiotom planującym realizację takich inwestycji z odsieczą przychodzą różnorodne instrumenty wsparcia.

Tematyka energetyki przyjaznej dla środowiska i działań związanych z ograniczeniem negatywnego wpływu aktywności człowieka na czystość powietrza jest jednym z ważniejszych tematów dyskutowanych w ostatnich latach. Nie dzieje się tak oczywiście bez powodu. Kwestie postępującego efektu cieplarnianego oraz sposobów przeciwdziałania temu zjawisku zagościły w polityce już kilkanaście lat temu, a w ostatnich czasach dyskusje przeprowadzane na wielu poziomach przełożyły się na konkretne działania, mające swoje odbicie w nowych przepisach, w szczególności w zasadniczych zmianach polityki energetycznej czy też norm ochrony środowiska. Wiedza na temat takich zagadnień jak ograniczenie emisji, gospodarka zeroemisyjna czy wspieranie odnawialnych źródeł energii stała się powszechna i nie jest już domeną jedynie specjalistów. Nastawienie prośrodowiskowe jest elementem codziennej praktyki podmiotów rynkowych, a forsowane przez unijnych urzędników kolejne plany bardzo znaczących redukcji emisji gazów cieplarnianych powodują, iż wyzwania stojące z tego tytułu przed przedsiębiorstwami i jednostkami publicznymi są coraz większe.

Pomoc operacyjna

Jednym z instrumentów wsparcia „zielonych” inwestycji jest sztandarowy w zakresie ochrony środowiska Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, dotujący bezpośrednie działania inwestycyjne. Realizowane w jego ramach działania, zwłaszcza te zgrupowane w priorytetach 4 „Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska” oraz 9 „Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna”, obejmowały możliwość wsparcia bardzo szerokiego spektrum inwestycji. Niestety, większość przeznaczonej na te działania alokacji została już wyczerpana – obecnie toczy się jeden z ostatnich konkursów realizowanych w ramach Programu, a dotyczący Działania 4.5 „Wsparcie dla przedsiębiorstw w zakresie ochrony powietrza”. W jego ramach przedsiębiorcy mogą ubiegać się o środki na wsparcie projektów dotyczących modernizacji lub rozbudowy instalacji spalania paliw i systemów ciepłowniczych w celu dostosowania ich do norm ochrony środowiska. Nabór wniosków wstępnych zakończył się 11 maja br., zaś obecnie trwa etap związany z ich oceną i składaniem wniosków właściwych przez tych wnioskodawców, którzy przeszli procedurę akceptacji wniosków wstępnych. Aktualny harmonogram przyszłych naborów wniosków w ramach Programu „Infrastruktura i Środowisko” nie przewiduje obecnie nowych konkursów, które dotyczyłyby wsparcia projektów z zakresu „zielonej” energetyki.

Lepsza sytuacja panuje natomiast na poziomie województw, gdzie prowadzone są działania w ramach poszczególnych regionalnych programów operacyjnych. W tym przypadku również wykorzystano znaczącą pulę środków, jednak w kilku województwach planowane są jeszcze ogłoszenia konkursów w ramach działań dotyczących wsparcia tematyki z zakresu odnawialnych źródeł energii i ochrony powietrza. Zgodnie z ostatnio dostępnymi harmonogramami ogłaszania konkursów, przewidywany jest nabór wniosków w zakresie tego typu działań w województwach: dolnośląskim, lubelskim, lubuskim, opolskim, podkarpackim i podlaskim. Przyszłe konkursy dotyczyć będą podobnych zagadnień, jednak rodzaje podmiotów i inwestycji, które będą mogły ubiegać się o wsparcie, jak i inne szczegółowe zapisy mają być odmienne dla każdego z nich. W związku z tym konieczne jest zapoznanie się ze szczegółowymi wytycznymi publikowanymi na stronach poszczególnych regionalnych programów operacyjnych.

Filary wsparcia

Największą ilość dostępnych programów, a przede wszystkim wielkość środków oferuje Narodowy Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, który wspólnie z wojewódzkimi funduszami jest filarem polskiego systemu finansowania ochrony środowiska. Obszar działań funduszu jest bardzo szeroki, zaś wsparcie inwestycji z zakresu energooszczędności i efektywności energetycznej zajmuje w tej strukturze znaczące miejsce. W szczególności wskazać należy takie programy priorytetowe jak:„System zielonych inwestycji (GIS – Green Investment Scheme) Część 3. Elektrociepłownie i ciepłownie na biomasę”,„Efektywne wykorzystanie energii”, Program Priorytetowy „Inteligentne sieci energetyczne (ISE)”, a także program „Generator Koncepcji Ekologicznych – GEKON”.

Pierwszy wymieniony program, realizowany jest w ramach Systemu Zielonych Inwestycji, który został stworzony w celu wsparcia finansowego inwestycji z zakresu ochrony klimatu i redukcji emisji CO2 za pomocą środków uzyskanych przez Polskę w międzynarodowych transakcjach sprzedaży nadwyżek jednostek emisji CO2, przyznanych w systemie ONZ w ramach protokołu z Kioto. Środki dostępne w ramach tego programu priorytetowego mogą być przeznaczone na budowę, rozbudowę lub przebudowę obiektów wytwarzania energii elektrycznej lub cieplnej (kogeneracja) z zastosowaniem wyłącznie biomasy (projekty o minimalnej wartości 2 mln zł dotyczące źródeł rozproszonych o nominalnej mocy cieplnej poniżej 20 MWt). Wsparcie przyznawane jest w formie dotacji – do 30% kosztów kwalifikowanych – oraz dodatkowo pożyczki – do 45% kosztów kwalifikowanych – o którą można starać się dodatkowo. W zakresie obiektów wykorzystujących biomasę termin następnego konkursu nie został jednak jeszcze wyznaczony.

Kolejnym programem jest „Efektywne wykorzystanie energii”. Jest on przeznaczony dla przedsiębiorstw, w których minimalna wielkość przeciętnego zużycia energii elektrycznej i cieplnej w ostatnim roku przed aplikowaniem o środki wynosiła 50 000 MWh i składa się on z dwóch części. Część I dotyczy dofinansowania do 70% kosztów kwalifikowanych przeprowadzenia audytów energetycznych i elektroenergetycznych w przedsiębiorstwach (zgodnie z wymogami pomocy de minimis), natomiast część II obejmuje wsparcie w formie pożyczek działań inwestycyjnych o minimalnej wartości 5 mln zł, wskazanych w przeprowadzonych audytach i prowadzących do oszczędności w zużyciu energii o co najmniej 7%. Pożyczki przyznawane są w wysokości od 3,5 do 42 mln zł i na okres nie dłuższy niż pięć lat. W ramach tego działania przeprowadzono już parę naborów, jednak nie wyznaczono kolejnego terminu – być może będzie to III/IV kwartał br.

Nowością jest natomiast program „Generator Koncepcji Ekologicznych – GEKON”. Jego powstanie zostało ogłoszone pod koniec maja br., a prowadzony ma być przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR). Program ma wspierać wdrażanie do produkcji innowacyjnych technologii i produktów, a jako beneficjentów przewidziano konsorcja naukowo-przemysłowe. NFOŚiGW dofinansowywać ma badania naukowe i prace rozwojowe, a NCBR – prace wdrożeniowe. Wstępnie poziom dofinansowania określono do 100% kosztów kwalifikowanych w przypadku części badawczej, oraz od 30 do 50% w zakresie wdrożenia. Określono też – w wersji roboczej – planowane tematyczne obszary wsparcia: środowiskowe aspekty wydobycia gazu niekonwencjonalnego, efektywność energetyczną i magazynowanie energii, ochronę i racjonalizację wykorzystania wód, pozyskiwanie energii z czystych źródeł. Ogłoszenie naboru wyznaczono na październik br.

Programy ogólnoeuropejskie

Projekty związane z „zieloną” energetyką i efektywnością energetyczną to nie tylko bezpośrednie działania inwestycyjne, dlatego warto wspomnieć o dwóch programach ogólnoeuropejskich, wspierających projekty pilotażowe i demonstracyjne. Pierwszy z nich to Program Wspólnotowy LIFE+. Jest to jeden z największych funduszy unijnych, umożliwiających pozyskanie środków na prowadzenie projektów ochrony środowiska, obejmujący różnorodne obszary tematyczne. W ramach komponentu „Polityka i zarządzanie w zakresie środowiska” możliwe jest uzyskania dofinansowania na innowacyjne lub demonstracyjne projekty z zakresu ochrony środowiska, w szczególności dotyczące zapobiegania zmianom klimatycznym czy też ochrony powietrza. Dodatkową zachętą do korzystania z tego instrumentu jest możliwość ubiegania się o współfinansowanie projektów LIFE+ dodatkowo ze środków NFOŚiGW – oprócz wsparcia z samego programu – do 95% kosztów kwalifikowanych. Terminy naboru wniosków to 6 września br. w przypadku projektów ubiegających się o dodatkowe dofinansowanie ze środków krajowych, 7 września w przypadku beneficjentów nieubiegających się o dofinansowanie projektu ze środków NFOŚiGW, lecz chcieliby, aby pracownicy funduszu dokonali weryfikacji formalnej wniosku LIFE+, oraz 26 września w przypadku składania wniosków bez takowej weryfikacji.

Drugim jest instrument CIP – Ekoinnowacje, będący częścią Programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji. W jego ramach przeznaczono wsparcie dla innowacyjnych rozwiązań, które, posiadając potencjał rynkowy i mając możliwość szerokiego zastosowania, zmniejszają jednocześnie negatywny wpływ na środowisko. Jest to instrument jeszcze za mało znany w naszym kraju, ale jest atrakcyjną formą wsparcia przedsięwzięć. Wnioski można składać do 6 września br.

Przedsiębiorstwa mogą także skorzystać ze specjalnie dedykowanych instrumentów bankowych. Wyspecjalizowanych narzędzi pożyczkowych, które ukierunkowane są na inwestycje związane z omawianą tematyką, jest wiele, zwłaszcza jeżeli chodzi o środki dla małych i średnich przedsiębiorstw. Na uwagę zasługują kredyty udzielane przez podmioty bankowe ze wsparciem Europejskiego Banku Inwestycyjnego czy też Program PolSEFF. Jest to Program Finansowania Rozwoju Energii Zrównoważonej w Polsce, skierowany do przedsiębiorstw z grupy MŚP, zainteresowanych inwestycją w nowe technologie i urządzenia, obniżające zużycie energii lub wytwarzające energię ze źródeł odnawialnych. Finansowanie można uzyskać w formie kredytu lub leasingu w wysokości do 1 mln euro za pośrednictwem uczestniczących w programie instytucji finansowych (banków i instytucji leasingowych).

Do dyspozycji firm pozostaje zatem jeszcze wiele form wsparcia projektów dotyczących szeroko pojętej „zielonej” energetyki z korzyścią dla firm i otaczającego środowiska.

Barbara Peć, konsultant, PNO Consultants

Barbara Peć, konsultant, PNO Consultants

Marcin Wojtowicz, konsultant, PNO Consultants

Marcin Wojtowicz, konsultant, PNO Consultants

Opublikowano: Ecomanager Numer 7/2012 (28)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *