EMAS jako wsparcie CSR

W wizji zrównoważonego rozwoju polskiej gospodarki położono szczególny nacisk na wykorzystywanie koncepcji społecznej odpowiedzialności biznesu – CSR (ang. Corporate Social Responsibility) w działalności przedsiębiorstw. Jej realizację może wspomóc wprowadzenie systemu zarządzania środowiskowego zgodnego z wymaganiami EMAS.

Komisja Europejskadefiniuje definiuje społeczną odpowiedzialność biznesu jakodobrowolneuwzględnienie przez przedsiębiorstwo aspektów społecznych i środowiskowych w swoich działaniach biznesowych oraz w relacjach z zainteresowanymi stronami1.

Ochrona środowiska stanowi jeden z filarów CSR. Istotność tego obszaru wiąże się również z faktem, że zachowanie równowagi środowiska naturalnego oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych tworzy unikatową wartość społeczno-gospodarczą. Ochrona środowiska zapewnia dostęp do ograniczonych zasobów naturalnych oraz wykorzystywanie kapitału przyrodniczego w sposób pozwalający na zachowanie funkcji ekosystemów w perspektywie długofalowej. Oznacza to możliwość zaspokajania podstawowych potrzeb społecznych zarówno obecnego, jak i przyszłych pokoleń.

Jakość środowiska przekłada się na komfort naszego życia oraz dostępność zasobów naturalnych, służących rozwojowi biznesu. Ochrona środowiska musi zajmować zatem szczególne miejsce we wdrażaniu koncepcji społecznej odpowiedzialności biznesu.

Niestety, niejednokrotnie przedsiębiorcy, chcąc sprostać wymaganiom konkurencji oraz bardziej świadomych konsumentów, używają haseł związanych z odpowiedzialnym biznesem, ograniczając się jedynie do zabiegów marketingowych, z którymi nie wiążą się realne korzyści ani dla środowiska, ani dla społeczeństwa.

Rola EMAS

Odpowiedzialny biznes nie może być jedynie strategią komunikowania się firmy z jej otoczeniem, ma on angażować społecznie oraz środowiskowo zarówno firmę i jej pracowników, jak i najbliższe otoczenie – interesariuszy. Tworzenie i utrwalanie wiarygodnego wizerunku firmy przyjaznej środowisku wymaga kompleksowego zarządzania jej aspektami środowiskowymi. Konieczna jest zatem identyfikacja potencjalnych problemów, jak i uporządkowanie oraz koordynowania działań wiążących się z oddziaływaniem firmy na środowisko. Komunikacja w tym zakresie, jeśli ma stanowić skuteczne narzędzie kształtowania wizerunku firmy, musi być otwarta i wiarygodna. Przedsiębiorstwa muszą mieć możliwość korzystania z wypracowanych i sprawdzonych wzorów zarządzania. Wspólnotowy system ekozarządzania i audytu (EMAS) jest instrumentem, umożliwiającym realizację tych założeń. Jego podstawę stanowi Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 z 25 listopada 2009 r.2.

EMAS jest adresowany do wszystkich rodzajów organizacji zainteresowanych wdrażaniem kompleksowych rozwiązań w obszarze ochrony środowiska, zarówno przedstawicieli firm, jak i instytucji niekomercyjnych. Wymagania EMAS obejmują wytyczne, dzięki którym organizacje mogą tworzyć procedury zarządzania środowiskowego, zapewniające minimalizację negatywnego wpływu na środowisko naturalne. Dzięki EMAS organizacje na bieżąco identyfikują i analizują wymagania prawne związane z ochroną środowiska, co ułatwia im ich przestrzeganie i ogranicza ryzyko kar ze strony inspekcji.

Stworzenie efektywnego systemu zarządzenia środowiskowego w oparciu o wymagania EMAS zapewnia optymalizację zużycia zasobów, oszczędności i obniżenie wysokość opłat związanych z ochroną środowiska. Organizacje zarejestrowane w EMAS wyróżniają się na tle konkurencji. Budują swój wizerunek jako nowoczesnych, proekologicznych i odpowiedzialnych partnerów, transparentnych i otwartych na dialog.

Otwartość, przejrzystość i okresowe przedstawianie informacji dotyczących środowiska w postaci raportów środowiskowych (tzw. deklaracji EMAS), są kluczowymi elementami różniącymi EMAS od innych standardów zarządzania środowiskowego. Jest to również istotne przy budowaniu zaufania zainteresowanych stron. EMAS zapewnia elastyczność, pozwalającą firmom na kierowanie odpowiednich informacji do konkretnych odbiorców przy jednoczesnym zapewnieniu dostępności wszystkich informacji dla tych, którzy ich wymagają.

CSR w Polsce

Systemy zarządzania środowiskowego wg ISO 14001 czy EMAS stanowią duży potencjał dla wsparcia wprowadzania w firmach strategii społecznej odpowiedzialności biznesu. Znajduje to potwierdzenie w wynikach badań dotyczących CSR w Polsce, opublikowanych przez PARP w lutym 2012 r. Wynika z nich, że termin społeczna odpowiedzialność biznesu znany jest 31% firm działających w Polsce. Spośród nich 66% deklaruje, że realizuje działania z zakresu CSR. Najczęściej stosowanymi standardami, w oparciu o które firmy realizują te działania, są normy ISO 14001 (27% firm) oraz ISO 26000 (27% firm), niestety, tylko ok. 1% wybiera EMAS (rys. 1).

Niespodziewanie wysoką pozycję w tym zestawieniu zajmuje norma ISO 26000, opublikowana w 2010 r., która nie doczekała się jeszcze polskiego tłumaczenia oraz jest normą, w zakresie której nie ma możliwości prowadzenia certyfikacji. Stanowi ona swoisty zbiór wytycznych dla firm zainteresowanych koncepcją CSR.

Firmy biorące udział w badaniu na pierwszym miejscu (aż 51% odpowiedzi) wskazują jednak normę ISO 14001 jako standard w zakresie wdrażania społecznej odpowiedzialności biznesu. Na kolejnych miejscach znalazły się norma ISO 26000 – 30%, Global Compact – 17%, oraz EMAS – 16% (rys. 2).

Wśród firm, które dotychczas nie stosowały rozwiązań CSR, a które zamierzają w najbliższym czasie to czynić, 12% chce korzystać ze standardu Global Compact, 12% z normy ISO 26000, a 8% wskazuje na normę ISO 14001. Jednocześnie w grupie badanych firm, które korzystają z Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, aż 38% wskazuje ISO 14001, 18% ISO 26000, 8% EMAS, a jedynie 4% Global Compact (rys. 3).

Informacje, które dostarczają badania PARP, powinny zostać wykorzystane przy opracowywaniu strategii promocji społecznej odpowiedzialności biznesu w Polsce. Firmy potrzebują jasnych i sprawdzonych wytycznych, które pomogą im wdrażać działania z zakresu CSR. Przedsiębiorcy intuicyjnie wskazują normę ISO 14001, jednak w kontekście założeń odpowiedzialnego biznesu EMAS wydaję się trafniejszym wyborem. Różni się on od normy tylko nieznacznie, zawierając w sobie jej wymagania, poszerzone o obowiązek prowadzenia otwartego dialogu z zainteresowanymi stronami na temat oddziaływań środowiskowych, obowiązek publikowania deklaracji środowiskowej oraz większe zaangażowaniem pracowników w doskonalenie systemu. Te dodatkowe wymagania EMAS wpisują się w zasady odpowiedzialnego biznesu, kładące szczególny nacisk na prowadzenie otwartego dialogu ze społeczeństwem oraz innymi zainteresowanymi stronami, w tym społecznością lokalną i klientami. Świadczy to o przewadze EMAS nad ISO 14001we wdrażaniu strategii CSR w firmach.

EMAS pomaga firmom w prowadzeniu działalności w zgodzie z zasadą zrównoważanego rozwoju. W dobie szybko rosnącej popularności biznesu społecznie odpowiedzialnego, EMAS jest dobrym wyborem dla wszystkich przedsiębiorstw chcących łączyć cele biznesowe z ochroną środowiska.

Źródła

1. Green Paper for Promoting a European Framework for Corporate Social Responsibility. COM (2001) 366 final. Bruksela 2001.

2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 z 25 listopada 2009 r.w sprawie dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS), uchylające rozporządzenie (WE) nr 761/2001 oraz decyzje Komisji 2001/681/WE i 2006/193/WE.

3. Raport „Ocena stanu wdrażania standardów społecznej odpowiedzialności biznesu (Zestaw wskaźników społecznej odpowiedzialności w mikro, małych, średnich oraz dużych przedsiębiorstwach)”. Opracowanie wykonane na zlecenie PARP przez MillwardBrown SMG/ KRC, PwC. Warszawa, 9 grudnia 2011 (http://badania.parp.gov.pl/index/index/1772).

Maciej Krzyczkowski, główny specjalista ds. ekozarządzania, Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

Opublikowano: Ecomanager Numer 5/2012 (26)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *