(Eko)edukacja w fabrykach wyrobów tytoniowych

Jakie działania w zakresie ochrony środowiska podejmują fabryki produkujące wyroby tytoniowe? W jaki sposób edukują ekologicznie swoich pracowników? Jakie miejsce w polityce firmy zajmują kwestie związane z zarządzaniem środowiskowym?

Celem dwóch zlokalizowanych w Polsce zakładów globalnej firmy Imperial Tobacco Group (w Radomiu i Tarnowie Podgórnym) jest prowadzenie działalności w taki sposób, aby zminimalizować wpływ na środowisko naturalne oraz bez szkody dla funkcjonowania procesów produkcyjnych. Każda z fabryk posiada wdrożony system zarządzania środowiskowego zgodny z normą ISO14001 oraz system zarządzania energią wg normy ISO 50001.

Etapy wdrożenia ISO 14001

W fabryce w Radomiu system zarządzania środowiskowego został certyfikowany w styczniu 2005 r., jednak proces jego wdrażania rozpoczął się już dwa lata wcześniej. Składał się on z kilku etapów: identyfikacji aspektów i wpływów środowiskowych w poszczególnych obszarach, szkolenia załogi, redagowania niezbędnych procedur i instrukcji oraz ich wdrażania, opracowania polityki środowiskowej, a także przeglądu dokonywanego przez dyrekcję i audytu wewnętrznego z udziałem audytorów z grupy Imperial Tobacco.

Z kolei w fabryce w Tarnowie Podgórnym jako pierwszy w 2004 r. wdrożono system zarządzania jakością zgodny z normą ISO 9001. Na jego podstawie i na bazie wcześniej opracowanej dokumentacji po dwóch latach wprowadzono system zarządzania środowiskowego. Etapy realizacji były bardzo podobne do tych wyszczególnionych dla fabryki w Radomiu. W Tarnowie Podgórnym najważniejsze były jednak szkolenia pracowników oraz audytorów wewnętrznych, weryfikacja istniejących dokumentów oraz przygotowanie nowych procedur zgodnie z wymaganiami środowiskowymi.

Inwestycje w środowisko

Firma w ostatnim czasie zrealizowała szereg inwestycji na rzecz ochrony środowiska. W radomskiej fabryce m.in. wybudowano podziemny zbiornik awaryjny, który zapobiega zanieczyszczeniu kanalizacji ściekowej. W przypadkach potencjalnych wycieków substancji z obecnego na terenie zakładu zbiornika naziemnego oraz wycieków z linii technologicznej, które mogą być wynikiem rozszczelnienia lub uszkodzenia zaworów, zbiornik awaryjny przejmuje potencjalne odpady ciekłe. Ponadto wymieniono suszarkę do obróbki liści i suszkę do obróbki żył tytoniowych opalane gazem na suszarki zasilane parą wodną z kotłowni zakładowej. Dzięki temu zmniejszono zagrożenie pożarem oraz wyeliminowano potencjalny wyciek gazu i emisję pyłu powstałego w wyniku jego spalania. Działaniami bardzo przemawiającymi do świadomości pracowników było m.in. wdrożenie wskaźników sprawności środowiskowej takich jak: wskaźnik zużycia energii, wskaźnik zużycia wody, wielkość emisji dwutlenku węgla w przeliczeniu na wielkość produkcji. Projekt ten zmobilizował załogę do oszczędzania zużywanych mediów.

Z kolei w fabryce w Tarnowie Podgórnym zakupiono urządzenia do dezynfekcji wody oraz zamontowano generator dwutlenku chloru, którego zadaniem jest poprawa warunków biologicznych wody. Ponadto dokonano wymiany i montażu nowego kotła z ekonomizerem, co ma na celu poprawę jego wydajności i efektywności, redukcję emisji dwutlenku węgla i tlenków azotu, a także obniżenie zużycia gazu ziemnego. Zmodernizowano także pomieszczenie, w którym jest on zlokalizowany. W celu zwiększenia efektywności energetycznej zamontowano w nim pompy obiegowe z falownikami, wprowadzano odzysk ciepła z odsalania kotłów poprzez rozprężacz (wstępne podgrzewanie wody kotłowej), a w celu redukcji resztek tlenu z wody, wydłużenia cyklu przydatności do użycia i zapobiegania korozji kotłów wymieniono także odgazowywacz wody kotłowej.

Zrealizowano także szereg inicjatyw środowiskowych: przygotowano broszury na temat dobrych praktyk środowiskowych, w której pracownicy mogą znaleźć informacje o sposobach minimalizacji ilości odpadów, oszczędzania energii i wody, zarówno w pracy jak i w domu. Prowadzona jest również zbiórka plastikowych zakrętek po różnego rodzaju napojach, co łączy trzy ważne korzyści – zbiórkę cennego surowca wtórnego, wpajanie dobrego nawyku segregacji odpadów oraz bezinteresowne niesienie pomocy potrzebującym (zakrętki przekazywane są na cel charytatywny – fot. 1).

Fot. 1. Akcja zbierania korków plastikowych – przekazywanych na cele charytatywne

Gospodarka odpadami

Zarządzanie odpadami w obu zakładach realizowane jest poprzez wdrażanie działań takich jak segregacja, wykorzystanie prasokontenerów (zmniejszenie emisji poprzez mniejszą ilość wywozów) oraz monitorowanie ilości i rodzajów wytwarzanych odpadów. Na składowisko wywożone są wyłącznie odpady komunalne. Pozostałe są poddawane recyklingowi i odzyskowi w firmach posiadających stosowne zezwolenia oraz utrzymujących wysokie standardy jakościowe i środowiskowe. Powyższe działania zmniejszyły ilość odpadów komunalnych w obu fabrykach. Rezultat ten osiągnięto dzięki akcjom podnoszącym świadomość w zakresie ochrony środowiska (broszury, prezentacje, tablice informacyjne, LCD) przeprowadzanym wśród załogi, a także w ramach projektów stażowych realizowanych przez studentów.

W działania związane z dbałością o środowisko zostali włączeni również pracownicy. Oprócz nabycia umiejętności stosowania się do zasady segregacji odpadów, w zakładach były organizowane także inne projekty.

Edukacja ekologiczna

Stażyści z Imperial Tobacco Polska Manufacturing mieli za zadanie wzmocnić kulturę przyjazną środowisku wśród pracowników. Przede wszystkim stworzyli akcje uświadamiające, wyświetlane na terenie zakładu. Z inicjatywy pracowników została zorganizowana akcja sadzenia drzew na terenie miasta. W parku jednego z radomskich osiedli pracownicy zasadzili 50 drzewek. W Imperial Tobacco Polska w ramach akcji wolontariackich i prośrodowiskowych zorganizowano z kolei wolontariat pracowniczy, mający na celu dokarmianie zwierzyny leśnej oraz sadzenie drzewek w Nadleśnictwie Babki. Ufundowano także znaki informujące o zagrożeniu pożarem, które umieszczono w lasach Wielkopolski (fot. 2). Wszystkie tego typu akcje miały na celu uświadomienie pracownikom, że dbałość o środowisko nie kończy się wraz z opuszczeniem stanowiska pracy, lecz warto pamiętać o tym także w domu, podczas wykonywania codziennych obowiązków.

Fot. 2. Tablica informacyjna w lasach Wielkopolskich – Teren zagrożony pożarem.

Kolejną formą edukacji ekologicznej pracowników są konkursy organizowane na terenie obu fabryk. W Radomiu aktualnie ogłoszono konkurs dla pracowników na zagospodarowanie pasa zieleni na terenie zakładu, ponieważ ważne jest by mieli oni wpływ na to, jak wygląda obszar, w którym się poruszają. Pracownicy mogą zgłosić swoją własną wizualizację wyznaczonego terenu. Najlepszy projekt zostanie wdrożony przy współpracy ze specjalistami. W Tarnowie Podgórnym z kolei została ogłoszona akcja wiosenna na projekty dotyczące minimalizacji odpadów. Nagradzane są wszystkie pomysły, które przyniosą wymierne korzyści środowiskowe.

Na wypadek awarii

Norma ISO 14001 wymaga by organizacje podejmowały działania mające na celu minimalizację szkód środowiskowych. Zapobieganie awariom przemysłowym i utrzymywanie gotowości na wypadek ich wystąpienia jest sporym wyzwaniem. W ramach tego zagadnienia w obu firmach wykonano szereg działań i inwestycji. W radomskiej fabryce zainstalowano centralny system odpylania, wybudowano kanalizację awaryjną do zbiornika z pomieszczeń zakładu, a także awaryjny zbiornik podziemny i studzienkę ssawną przy zbiorniku przeciwpożarowym. Ponadto powstały dwa zbiorniki nadziemne stojącej wody technologicznej i pożarowej, zamontowano system sygnalizacji pożaru i oddymiania klatek schodowych oraz zintegrowany system bezpieczeństwa i tzw. jednego klucza.

Z kolei w Tarnowie Podgórnym wykonano instalację tryskaczową wodną, instalację tryskaczową wodno – pianową, system sygnalizacji pożaru na terenie całego zakładu, a także system klap dymowych na halach produkcyjnych i magazynowych. Zainstalowano także system oddymiania klatek schodowych i klap ogniowych, gaszenia iskier, detekcji gazów oraz sorbenty (tj. pochłaniacze substancji) i zestawy ekologiczne.

Stosowanie wanien wychwytowych na wypadek potencjalnych wycieków pod pojemniki z produktami ciekłymi jest standardem obowiązującym w obu fabrykach.

Oszczędność energii

Efektywne zarządzanie energią polskie zakłady traktują jako część strategii ochrony środowiska. Zarządzanie energią staje się fundamentalnym obszarem, na którym skupia się uwaga wszystkich sektorów gospodarki.

Redukcja zużycia energii nie tylko zmniejsza koszty prowadzenia działalności, lecz także przyczynia się do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i ochrony środowiska naturalnego.

Grupa Imperial Tobacco wybrała fabrykę w Radomiu do udziału w pilotażowym projekcie oszczędzania energii. W 2012 r. Imperial Tobacco Polska Manufacturing rozpoczęło prace nad wdrożeniem systemu zarządzania energią. We wrześniu 2012 r. firmie przyznano certyfikat potwierdzający funkcjonowanie systemu wg normy ISO 50001. Ten sam projekt został wdrożony w fabryce w Tarnowie Podgórnym. Obecnie specjalnie powołany zespół projektowy w ramach ciągłego doskonalenia prowadzi liczne działania mające na celu zwiększenie efektywności energetycznej w zakładzie. W marcu 2013 r. Imperial Tobacco Polska również uzyskał certyfikat systemu zarządzania energią.

Wdrożenie systemu wymagało przyjęcia odrębnego systemu analitycznego, wytypowania osób odpowiedzialnych za lokalne zużycia energii i modyfikację procesów. W związku z tym w obu fabrykach zastosowano szereg rozwiązań technicznych, mających na celu zmniejszenie zużycia energii. Do najważniejszych zaliczyć można: ulepszenia kotłów parowych, wprowadzenie energooszczędnego oświetlenia, usprawnienie instalacji pary, poprawę wydajności central klimatyki, instalację falowników, wymianę starych central, modernizację sterowania oraz prace związane z ociepleniem dachu i likwidacją świetlików.

Opracowano także broszurę informującą pracowników o wdrożonym systemie, działaniach firmy na rzecz poprawy efektywności energetycznej oraz wynikających z tego korzyściach (fot. 3).

Obraz

Fot. 3. Wewnętrzny komunikat o wdrożeniu normy ISO 50001

W fabryce w Radomiu zorganizowano dodatkowo bezterminowy konkurs dla pracowników. Każda osoba może zgłosić swój pomysł na oszczędzanie energii w zakładzie. Chętnych jest wielu, a pomysły po konsultacji ze specjalistami w tej dziedzinie są wdrażane w życie. W Tarnowie Podgórnym pracownicy są zachęcani do zgłaszania swoich pomysłów, gdzie za każdy zaakceptowaną i wdrożoną inicjatywę pracownik otrzymuje nagrodę.

Ewa Gozdyra, specjalista ds. ochrony środowiska, Imperial Tobacco Polska Manufacturing

Jolanta Fiedorowicz, specjalista ds. ochrony środowiska, Imperial Tobacco Polska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *