Chemia i środowisko

W przemyśle chemicznym podejmowanych jest coraz więcej inicjatyw mających na celu realizację koncepcji zrównoważonego rozwoju. Nieustannie opracowywane są nowe rozwiązania i materiały, które gwarantują, że produkty chemiczne są bezpieczniejsze i bardziej przyjazne środowisku.

Polityka środowiskowa w ZAK jest częścią funkcjonującego od wielu lat w firmie zintegrowanego systemu zarządzania. Jej podstawowe elementy to: zapobieganie zanieczyszczeniom, dążenie do stałej poprawy stanu środowiska, podnoszenie kwalifikacji i świadomości pracowników oraz angażowanie ich w inicjatywy na rzecz ochrony środowiska. Działania prośrodowiskowe realizowane są z różnych powodów. Część jest odpowiedzią na zaostrzające się przepisy prawne, tak jak np. budowa nowej instalacji kwasu azotowego TKV, zmierzająca do spełnienia wymagań najlepszych dostępnych technik (BAT). Jednak każde zwiększanie zdolności produkcyjnych instalacji związane jest z zastosowaniem nowoczesnych technologii i ma istotny wpływ na poprawę warunków pracy, oszczędność surowców, redukcję energochłonności oraz zmniejszenie oddziaływania na otoczenie. Środki finansowe na ochronę środowiska ponoszone są także z planu prac badawczo-rozwojowych. Współpraca z jednostkami naukowymi wpłynęła pozytywnie np. na zwiększenie skuteczności usuwania zanieczyszczeń w mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków. Niektóre działania podejmowane przez firmę mają wymiar czysto ekologiczny. Przykładowo poprawa skuteczności czy też budowa zabezpieczeń w miejscach przeładunku i magazynowania substancji niebezpiecznych jest działaniem typowo prewencyjnym, niepowodującym zmniejszania aktualnych kosztów. Niezależnie od źródła finansowania corocznie realizowanych jest wiele zadań, które mają wymierny skutek ekologiczny. W ciągu ostatnich pięciu lat nastąpiła redukcja emisji zanieczyszczeń do powietrza o ponad 10%, ilości odprowadzanych ścieków o ok. 20%, a ładunków zanieczyszczeń w ściekach o ponad 80% w przypadku związków azotu i ponad 60% w przypadku ładunków związków organicznych.

Redukcja emisji podtlenku azotu

W grudniu 2008 r. uruchomiono w ZAK system tzw. wysokotemperaturowego rozkładu podtlenku azotu, co jest rezultatem prowadzonych w spółce od kilku lat przygotowań do ograniczenia emisji tego gazu. Uzyskany efekt przewyższył oczekiwania zespołu wdrażającego rozwiązanie i obecnie w instalacji, w której został wdrożony, obserwuje się ponad 90-procentowe ograniczenie emisji podtlenku azotu. Projekt realizowany w ZAK został przygotowany w formie umożliwiającej zarejestrowanie go jako projektu tzw. wspólnych wdrożeń, zgodnie z bardzo restrykcyjnymi warunkami narzuconymi metodologią zatwierdzoną przez ONZ, w ramach protokołu z Kioto. Partnerem ZAK w tym projekcie jest Instytut Nawozów Sztucznych w Puławach. Prowadzenie inwestycji daje firmie możliwość uzyskania dodatkowych środków finansowych, które zostaną wykorzystane do realizacji innych, proekologicznych projektów.

Nowoczesne uzdatnianie

Nowa stacja uzdatniania wody to jedna z większych inwestycji realizowanych w ZAK. Będzie to instalacja, w której znajdą się nowoczesne rozwiązania zarówno w zakresie uzdatniania wody, jak i produkcji wody zdemineralizowanej. Przedsięwzięcie polega na wybudowaniu szeregu instalacji, z których można wyodrębnić kilka węzłów technologicznych:wstępnej obróbki wody, demineralizacji wraz z instalacją magazynowania – dozowania chemikaliów dla procesów demineralizacji oraz instalacja odwadniania osadów i neutralizacji ścieków. W skład systemu wstępnej obróbki wody wejdzie instalacja koagulacji z układem magazynowania i dozowania chemikaliów, a także węzeł ultrafiltracji wraz ze zbiornikami magazynowymi wody filtrowanej.

Nowa SUW będzie pracowała w oparciu o nowoczesną technologię wstępnego przygotowania wody. Ta część procesu wykorzystuje ultrafiltrację z zastosowaniem technik membranowych. Planuje się budowę trzech niezależnych linii technologicznych, których zdolność produkcyjna zapewni wymaganą ilość i jakość wody filtrowanej dla instalacji chemicznych i dla chłodzenia urządzeń w elektrociepłowni. Na główne etapy procesu składać się będą mechaniczne oczyszczanie wstępne, natlenienie, koagulacja i proces ultrafiltracji z wykorzystaniem membran. Uzyskany filtrat będzie kierowany również do węzła demineralizacji wody. Demineralizacja zostanie przeprowadzona przy pomocy złóż jonitowych w następujących etapach: dekationizacji, deanionizacji i końcowego doczyszczania wody. Bardzo wysoka jakość produkowanej wody zdemineralizowanej pozwoli na stosowanie jej w nawet bardzo wymagającej aparaturze czy urządzeniach technologicznych, służących do produkcji wyrobów chemicznych oraz pary. Parametry tej wody będą odpowiadać potrzebom planowanych inwestycji o wygórowanych wymaganiach jakościowych, takich jak nowoczesna instalacja kwasu azotowego z neutralizacją, nowoczesny kocioł parowy z turbiną i innych.

Stacja uzdatniania wody zmniejszy oddziaływanie na środowisko w stosunku do obecnie funkcjonującej stacji. Nastąpi redukcja ilości zużywanych chemikaliów w procesach produkcyjnych, a nowoczesne rozwiązania technologiczne znajdą swoje przełożenie na ilość pobieranych wód do procesów, funkcjonowanie stacji demineralizacji, a także ilości generowanych ścieków.

Ekologia i ekonomia

Przedsięwzięcie pn. „Nowy Kwas Azotowy TK V” jest jedną z największych inwestycji realizowanych obecnie w spółce (fot.). Całkowity jej koszt szacuje się na blisko 300 mln zł. Budowa instalacji ma na celu dostosowanie funkcjonowania spółki do zaostrzających się przepisów unijnych, w tym do spełnienia wymagań najlepszych dostępnych technik (BAT). Każde zastosowanie nowoczesnych technologii prowadzi do zwiększania zdolności produkcyjnych instalacji i ma istotny wpływ na poprawę warunków pracy, oszczędność surowców, zmniejszenie energochłonności oraz minimalizację oddziaływania na środowisko. W kwietniu 2008 r. podpisano kontrakt obejmujący realizację inwestycji w zakresie zaprojektowania i zbudowania pod klucz: instalacji kwasu azotowego o wydajności 900 t/d, instalacji neutralizacji o wydajności 1800 t/d azotanu amonowego oraz dwóch zbiorników stokażowych kwasu azotowego o pojemności 2000 m3 (każdy). Ponadto realizowane są inwestycje, towarzyszące obejmujące: obieg wody chłodzącej o wydajności 6400 m3/h, układ powiązań technologicznych pomiędzy nowymi instalacjami a instalacjami pracującymi, budynek centralnej stacji transformatorowej oraz centralnej sterowni, laboratorium i administracji. Termin realizacji prac inwestycyjnych wyznaczono na koniec br.

Budowa instalacji kwasu azotowego V

Budowa instalacji kwasu azotowego V

Cele inwestycji to: zabezpieczenie ciągłości produkcji nawozów azotowych, zmniejszenie emisji gazów do atmosfery, w tym zwłaszcza NOx, znaczna poprawa efektywności energetycznej i surowcowej procesu produkcyjnego oraz realizacja zobowiązań wynikających z traktatu akcesyjnego Polski do Unii Europejskiej. W wyniku ukończenia projektu inwestycyjnego „Nowy kwas azotowy TK V” osiągnięte zostaną efekty ekonomiczne i ekologiczne, takie jak: obniżenie wskaźnika zużycia amoniaku na tonę kwasu azotowego o 20 kg w stosunku do obecnego wskaźnika w instalacji TK I oraz obniżenie wskaźnika zużycia energii elektrycznej o ok. 220 kWh na tonę kwasu w porównaniu do aktualnego wskaźnika w instalacji TK I. Ponadto zostanie zredukowana emisja NOx z obecnego poziomu w instalacji TK I z ok. 1000 ppm do 75 ppm oraz emisja gazów cieplarnianych z poziomu ok. 950 ppm do poziomu ok. 100 ppm.

Inwestycje dla środowiska

W ostatnich dwóch latach w firmie zostało zrealizowanych wiele inwestycji z zakresu ochrony środowiska, a m.in. przeprowadzono rekultywację zakładowego składowiska odpadów poremontowych i komunalnych, zainstalowano ciągły pomiar emisji benzenu z instalacji bezwodnika kwasu maleinowego oraz z terenu firmy usunięto PCB (polichlorowane bifenyle wykorzystywane m.in. w kondensatorach). Ponadto przeprowadzono remont kanalizacji przemysłowej oraz deszczowej. W ramach inwestycji ułożono nowe odcinki rur kanalizacyjnych odprowadzających ścieki, wykonano remont studzienek kanalizacyjnych oraz usunięto miejscowe zapadnie. Dzięki temu uzyskano poprawę stanu technicznego 226 m kanalizacji przemysłowej oraz 65 m sieci deszczowej, a także zabezpieczono środowisko gruntowo-wodne przez zanieczyszczeniami pochodzącymi ze ścieków. Do działań firmy prowadzonych w zakresie ochrony środowiska zalicza się także modernizację chłodni kominowej, w wyniku której zdemontowano i usunięto elementy azbestowe (płyty faliste azbestowe) oraz zastąpiono chłodnię kominową chłodnią wentylatorową. Z terenu zakładu usunięto ok. 39 Mg elementów azbestowych. Przygotowano także dokumentację wykonawczą rekultywacji składowiska osadów przy oczyszczalni ścieków Piskorzowiec.

Firma, zgodnie z wytycznymi Ramowego Systemu Zarządzania, realizuje program „Odpowiedzialność i troska”, w związku z czym każdego roku wyznacza sobie nowe cele w zakresie osiągnięcia poprawy zarządzania i kontroli ryzyka w obszarze ochrony środowiska.

Alicja Górska, rzecznik prasowy, ZAK

Opublikowano: Ecomanager Numer 8/2010 (07)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *