Bezpłatne ekousługi dla przedsiębiorców

Dotacje z Unii Europejskiej to nie tylko te środki finansowe, które przedsiębiorcy otrzymują bezpośrednio na realizację zaplanowanego projektu. To także pieniądze, jakie mogą otrzymać instytucje otoczenia biznesu, dzięki którym świadczą usługi na rzecz przedsiębiorców bezpłatnie lub pobierając jedynie niewielką opłatę.

Do końca marca 2012 r. wybrane instytucje będą świadczyły bezpłatne ekousługi w ramach poddziałania 2.2.1. Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL) – usługa pilotażowa w zakresie ochrony środowiska.

Priorytet II Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki jest odpowiedzią na konieczność dostosowywania polskich przedsiębiorstw do zmieniających się trendów ekonomicznych. W jego ramach realizowane będą ogólnopolskie i ponadregionalne projekty wspierające rozwój potencjału adaptacyjnego przedsiębiorstw i ich kadr przez inwestycje w doskonalenie zawodowe pracowników i poprawę jakości usług szkoleniowo-doradczych. Projekty realizowane w ramach tej osi priorytetowej przewidują szkolenia dla firm i ich oddziałów znajdujących się w wielu regionach kraju oraz dofinansowanie studiów podyplomowych. Wsparcie udzielane jest przede wszystkim na działania promujące wykorzystywanie i upowszechnianie wyników badań naukowych oraz nowości technologicznych, rozwój zawodowy pracowników, a także rozwijanie nowych form pracy i metod zarządzania w przedsiębiorstwach.

Ekousługa pilotażowa

W ramach działania 2.2. PO KL „Wsparcie systemu dla adaptacyjności kadr”, poddziałanie 2.2.1. „Poprawa jakości usług świadczonych przez instytucje wspierające rozwój przedsiębiorczości i innowacyjności” istnieje tzw. projekt systemowy Polskiej Agencji Przedsiębiorczości. Jednym z jego zadań jest „Testowanie realizacji nowych usług”, a wśród usług pilotażowych znajduje się „Testowanie i wdrożenie usługi pilotażowej w zakresie ochrony środowiska”. Podmioty wsparcia, których zadaniem będzie przetestowanie usługi pilotażowej w zakresie ochrony środowiska muszą spełniać szereg kryteriów. Wśród nich jest m.in. obowiązek działania na rzecz rozwoju gospodarczego, posiadanie wdrożonego i zweryfikowanego standardu w zakresie świadczenia usług doradczych oraz szkoleniowych, a także odpowiedniego potencjału organizacyjnego, technicznego oraz ekonomicznego. Ponadto podmiot, który chciałby udzielać takiego wsparcia, musi zobowiązać się do tego, że usługa, której testowanie i wdrożenie będzie dofinansowane ze środków unijnych, będzie bezpłatna dla przedsiębiorców w okresie realizacji projektu.

Odbiorcą usługi w zakresie ochrony środowiska, wdrażanej przez odpowiednie podmioty, mogą być mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa. Nie jest istotna branża, w której one działają ani ich forma prawna. Podmiot musi jednak spełniać kryteria pozwalające na udzielnie mu pomocy de minimis. Wykluczone z otrzymania wsparcia w postaci bezpłatnej ekousługi są m.in. przedsiębiorstwa działające w sektorze rybołówstwa i akwakultury (zgodnie z rozporządzeniem Rady WE nr 104/2000), w sektorze węglowym, a także w dziedzinie produkcji, przetwarzania i wprowadzania do obrotu podstawowych produktów rolnych: płodów ziemi, produktów pochodzących z hodowli i rybołówstwa, jak również produktów pierwszego przetworzenia, które pozostają z nimi w bezpośrednim związku. Bezpłatna ekousługa nie może być świadczona także przedsiębiorcom znajdującym się w trudnym położeniu oraz w sytuacji uwarunkowanej pierwszeństwem korzystania z towarów krajowych w stosunku do sprowadzanych z zagranicy.

Dla przedsiębiorcy

Podmioty, które otrzymały wsparcie za sprawą poddziałania 2.2.1. Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, w ramach bezpłatnych usług z zakresu ochrony środowiska, mogą świadczyć usługi w zakresie audytów środowiskowych, doradztwa przy wdrażaniu usprawnień w nim zawartych oraz bezpłatnych szkoleń środowiskowych. Nieodpłatny audyt środowiskowy stanowi pierwszy etap ekousługi. Ma on na celu określenie stopnia spełniania wymogów prawnych z zakresu ochrony środowiska w przedsiębiorstwie. Drugim etapem jest wsparcie doradcze przy wdrażaniu usprawnień rekomendowanych w przeprowadzanym wcześniej audycie środowiskowym. Z kolei bezpłatne szkolenia mogą dotyczyć sposobu obliczania poziomu korzystania ze środowiska oraz opłat za korzystanie ze środowiska.

Przedsiębiorca może zdecydować się na trzy rodzaje usług, ale warunkiem udziału w drugim etapie, czyli wdrożeniu usprawnień w zakresie wymogów prawnych, jest wcześniejsze przeprowadzenie w przedsiębiorstwie pierwszego etapu usług – audytu środowiskowego.

Audyt środowiskowy

Audyt środowiskowy dedykowany jest w szczególności tym przedsiębiorcom, którzy wytwarzają lub składują odpady, wprowadzają na rynek opakowania, posiadają służbowe samochody, importują lub produkują sprzęt elektryczny i elektroniczny, wprowadzają ścieki do wód lub do gleby, a przede wszystkim: nie prowadzili wcześniej sprawozdawczości środowiskowej i nie wiedzą, jakie obowiązki nakłada na nich Prawo ochrony środowiska.

Polega on na przeprowadzeniu audytu zgodności z Prawem ochrony środowiska, czyli na identyfikacji stopnia spełniania wymogów prawnych w kilku obszarach. Pierwszym zakresem są ogólne wymagania prawne, które obejmują analizę potrzebnych dokumentów, tj. koniecznych do prowadzenia działalności gospodarczej uzgodnień, pozwoleń, podpisanych umów, zgłoszeń, a także niezbędnej dokumentacji w zakresie ochrony środowiska, w tym wnoszenia opłat za korzystnie ze środowiska (analiza dokumentów związanych z obowiązkiem wnoszenia opłat za korzystanie ze środowiska z ostatnich pięciu lat). Na zakończenie tego etapu przedsiębiorcy otrzymują informację na temat brakującej dokumentacji związanej z ochroną środowiska.

Obszar audytu obejmujący gospodarkę odpadami obejmuje analizę stosownych uzgodnień, ewidencji, tj. analizę prowadzonej w przedsiębiorstwie dokumentacji w zakresie konieczności posiadania wymaganych pozwoleń i zezwoleń związanych z prowadzeniem gospodarki odpadami, oraz ocenę stopnia realizacji w przedsiębiorstwie selektywnej zbiórki odpadów z podziałem na główne ich rodzaje. W dalszej kolejności analizowana jest dokumentacja związana z odbiorem odpadów z przedsiębiorstwa oraz pozwalająca na dopuszczenie składowania odpadów na danym rodzaju składowiska.

Kolejnym obszarem audytu jest analiza emisji do powietrza. Obejmuje ona określenie obowiązków przedsiębiorcy z zakresu emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych do atmosfery, a także analizę prowadzonej w przedsiębiorstwie dokumentacji związanej z identyfikacją. W razie konieczności stwierdzane jest też występowanie źródeł emisji oraz czynników na nią wpływających. Analizie podlegają także przeprowadzone dotychczas w firmie pomiary, wykonane pod kątem wymogów ustawowych.

Następny obszar audytu obejmuje gospodarkę wodno-ściekową. Przedsiębiorstwo analizowane jest pod kątem konieczności posiadania pozwolenia wodno-prawnego. Ustala się także źródła poboru wody oraz sposoby zrzutu ścieków. W końcowym etapie analizowane są przeprowadzone w firmie pomiary jakości ścieków.

W ramach audytu obszarem zainteresowania jest także recykling oraz odzysk opakowań i produktów. Określa się m.in. prawne obowiązki związane z wprowadzeniem na rynek opakowań oraz produktów, analizę działalności przedsiębiorstwa w celu ustalenia podlegania przepisom wynikającym z ustawy o obowiązkach przedsiębiorcy w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, a także ustawy o bateriach i akumulatorach. Audyt zawiera również przegląd prowadzonej w przedsiębiorstwie dokumentacji związanej z ilością wprowadzonych na rynek opakowań oraz produktów, a także osiągniętymi poziomami recyklingu i odzysku.

Audyt środowiskowy dostępny dzięki bezpłatnej usłudze obejmuje także pozostałą działalność wpływającą na środowisko. Konsultant sprawdza spełnienie wymogów stawianych przez prawo ochrony środowiska i rozporządzenia w zakresie PCB, azbestu oraz zidentyfikowanie ewentualnej ich obecności na terenie zakładu. Weryfikowane jest również występowanie ewentualnych źródeł hałasu na terenie przedsiębiorstwa. Ponadto analizowana jest jego działalność pod kątem wykorzystywania na terytorium Polski substancji kontrolowanych, prowadzonej ewidencji substancji kontrolowanych oraz obowiązku przekazywania ewidencji wyspecjalizowanej jednostce. W dalszej kolejności wskazywane jest przedsiębiorcy, w jaki sposób prowadzona przez niego działalność może wpływać na zanieczyszczenie gleb.

Efektem audytu środowiskowego jest opracowanie specjalnego raportu, w którym określony zostaje stan faktyczny w przedsiębiorstwie w zakresie spełniania wymogów prawnych przewidzianych ustawą Prawo ochrony środowiska.

Do najważniejszych elementów tego raportu należą rekomendacje dotyczące obszarów, w których prowadzone były prace, określenie kosztów ich wdrożenia oraz założenia odnośnie oszczędności, jakie może przynieść realizacja tych rekomendacji.

Wdrażanie usprawnień

Możliwość bezpłatnego wdrożenia usprawnień jest kolejną usługą, z której mogą skorzystać przedsiębiorcy. Usługi doradcze świadczone są w zakresie zadań zarekomendowanych w raporcie końcowym po audycie. Efekty tego etapu zależą od zakresu przeprowadzonego audytu, którego dotyczą. W przypadku rekomendacji w ramach audytu ogólnych wymagań prawnych, przygotowana zostanie niezbędna dokumentacja związana z wnoszeniem opłat za korzystanie ze środowiska oraz niezbędne sprawozdania dotyczące ich wysokości, co pozwoli na uregulowanie wszystkich zaległych zobowiązań (za okres ostatnich 5 lat). Usługi doradcze odnośnie rekomendacji z audytu w zakresie gospodarki odpadami skutkować będą wprowadzeniem w przedsiębiorstwie takich sposobów gospodarki odpadami, które pozwolą w dużej mierze na minimalizowanie powstawania odpadów u źródła. Wdrożenie w przedsiębiorstwie selektywnej zbiorki odpadów pozwoli na zmniejszenie ilości odpadów trafiających na składowisko, redukcję ich szkodliwości, a także pozyskiwanie surowców wtórnych. Przedsiębiorcy uzyskają także wsparcie merytoryczne przy przeprowadzeniu testów zgodności odpadów przez wskazanie możliwych do wykorzystania akredytowanych laboratoriów, które pozwolą na podjęcie decyzji o przeznaczeniu odpadów do składowania na odpowiednim składowisku (odpadów niebezpiecznych, obojętnych, innych niż niebezpieczne i obojętne).

Jeśli audyt zawierał rekomendacje w zakresie emisji do powietrza, to przedsiębiorcy mogą liczyć na usługi doradcze w zakresie opracowania dokumentacji koniecznej do zgłoszenia instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza (wielkość i rodzaj emisji, opis stosowanych metod ograniczania wielkości emisji, opis czy stopień ograniczania jest zgodny z obowiązującymi przepisami) lub do otrzymania pozwolenia na emisję zanieczyszczeń do powietrza. Koszty wykonania takiej dokumentacji pokrywa przedsiębiorca. Wskazana zostanie także lista wymaganych do przeprowadzenia pomiarów emisji do powietrza. W związku z tym, że musi je przeprowadzić akredytowana jednostka, to przedsiębiorca uzyska także pomoc przy jej wyborze.

Rekomendacje dotyczące gospodarki wodno-ściekowej skutkować mogą usługami doradczymi polegającymi na wsparciu przy przygotowaniu dokumentacji niezbędnej do otrzymania pozwolenia bądź sporządzenia operatu wodno-prawnego (wykonanie pozwolenia/operatu finansuje sam przedsiębiorca). W ramach usługi można uzyskać także wsparcie przy przeprowadzeniu koniecznych pomiarów jakości ścieków (muszą je przeprowadzać akredytowane laboratoria).

Audyt obejmujący recykling oraz odzysk opakowań i produktów jest pierwszym krokiem do wsparcia przy wdrażaniu w przedsiębiorstwie rozwiązań, które przyczynią się prowadzenia gospodarki odpadami opakowaniowymi i produktowymi w taki sposób, aby osiągnąć wymagany przepisami prawa poziom odzysku i recyklingu. W ramach usługi istnieje także możliwość przygotowania wymaganych prawem sprawozdań związanych z ewidencją masy wytworzonych, wywiezionych za granicę opakowań oraz rocznych sprawozdań o wysokości należnych opłat produktowych.

W przypadku rekomendacji dotyczącej pozostałej działalności zakres usług doradczych obejmuje pomoc w przygotowaniu wymaganej prawem dokumentacji związanej z obowiązkiem przekazywania marszałkowi województwa informacji o ilości i rodzaju posiadanych wyrobów zawierających azbest oraz o wyrobach zawierających azbest, których wykorzystanie zostało zakończone. Ponadto przedsiębiorca otrzyma wsparcie przy przeprowadzeniu ewentualnych koniecznych pomiarów hałasu (musi je dokonać akredytowane laboratorium) oraz przygotowaniu dokumentacji niezbędnej do uzyskania pozwolenia na emitowanie hałasu. Kolejnym elementem usługi doradczej, polegającej na wdrożeniu usprawnień rekomendowanych w audycie, jest prowadzenie ewidencji w zakresie rodzaju substancji kontrolowanej, jej nazwy chemicznej oraz handlowej, stopnia zużycia w poszczególnych miesiącach, źródeł jej pochodzenia, sposobów używania oraz opracowanie sprawozdań, które muszą być przekazywane jednostce prowadzącej ewidencję substancji kontrolowanych (Instytut Chemii Przemysłowej). Przedsiębiorca otrzyma także pomoc przy wdrażaniu rozwiązań, których celem jest wyeliminowanie czynników wpływających na zanieczyszczenie gleb.

Szkolenia

Szkolenia realizowane w ramach projektu mają na celu przekazanie praktycznej wiedzy, umożliwiającej przedsiębiorcy samodzielne wykorzystywanie w przedsiębiorstwie narzędzi, za pomocą których można obliczać stopień korzystania danego podmiotu ze środowiska, a także opłaty za korzystanie ze środowiska.

Przykładowo mogą one obejmować podstawowe informacje dotyczące funkcjonującego w Polsce systemu opłat za korzystanie ze środowiska, charakterystykę poszczególnych rodzajów opłat, a także omówienie ich stawek oraz terminów ponoszenia. Ważnym elementem będzie też przedstawienie prawnych aspektów związanych z wnoszeniem opłat za korzystanie ze środowiska (zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska).

Szczegółowe plany oraz opis szkoleń dostępne są na stronach internetowych ich organizatorów. Listę podmiotów, które otrzymały dofinansowanie w ramach poddziałania 2.2.1 można znaleźć na stronie internetowej Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Należy mieć na uwadze fakt, iż zakres szkoleń i usług oferowanych przez różne podmioty, które uzyskały dofinansowanie, może się nieznacznie różnić.

Pomoc de minimis

Audyt, pomoc we wdrażaniu rekomendacji w nim zawartych oraz usługi szkoleniowe udzielane są bezpłatnie przedsiębiorcom w ramach tzw. pomocy de minimis. Pomoc ta stanowi wsparcie państwa udzielane przedsiębiorcom.

Pomoc publiczna to obszar, który jest ściśle regulowany przez przepisy UE. Zgodnie z nimi, obowiązuje zakaz udzielania przedsiębiorcom pomocy publicznej lub udzielenie takiej pomocy wymaga zatwierdzenia przez Komisję Europejską. Jednym z wyjątków jest właśnie pomoc de minimis. Komisja Europejska uznała bowiem, że pomoc o niewielkich rozmiarach nie zakłóca konkurencji rynkowej. Oznacza to, że pomoc de minimis jest formą pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom. Przyjęto jednak założenie, że ze względu na swoją wartość ma ona nieznaczny wpływ na konkurencję oraz wymianę handlową między państwami członkowskimi UE. W związku z tym nie stanowi ona pomocy publicznej (zgodnie z jej definicją).

By pomoc mogła być uznana za nieznaczną, czyli mieszczącą się w ramach de minimis, nie może ona przekroczyć pewnych limitów. Łączna wartość pomocy de minimis dla jednego przedsiębiorcy nie może przekroczyć równowartości 200 tys. euro brutto w okresie trzech lat kalendarzowych.

Wyjątek stanowią podmioty działające w sektorze transportu drogowego, dla których wartość ta wynosi 100 tys. euro brutto. Z tego względu, ubiegając się po raz kolejny w ciągu trzech lat kalendarzowych o pomoc de minimis, przedsiębiorca powinien sprawdzić, czy nie przekroczył jeszcze obowiązującego limitu.

Pomoc de minimis może być udzielana przedsiębiorstwu niezależnie od jego wielkości. Istnieją jednak pewne wyłączenia dotyczące sektorów działalności. Ponadto pomoc taka nie może zostać przyznana przedsiębiorcom znajdującym się w trudnym położeniu oraz w sytuacji uwarunkowanej pierwszeństwem korzystania z towarów krajowych w stosunku do towarów sprowadzanych z zagranicy.

Opracowano na podstawie dokumentacji konkursowej poddziałania 2.2.1. dostępnej na stronie www.parp.gov.pl oraz informacji nt. realizacji bezpłatnej ekousługi dostępnej na stronie internetowej Regionalnej Izby Gospodarczej w Katowicach.

Adriana Zalewska, analityk, DC Consultant Centrum Analiz i Ekspertyz Ekonomicznych

Opublikowano: Ecomanager Numer 1/2012 (22-23)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *