Liderzy pod względem doświadczenia i nowoczesności

Duże polskie zakłady przemysłowe powinny dbać o środowisko. To nie ulega wątpliwości. Jednak prawdziwymi liderami możemy nazwać tylko tych, którzy realizują inwestycje proekologiczne, stawiając sobie poprzeczkę wyżej aniżeli obowiązujące akty i normy prawne. Takim przedsiębiorstwem są Zakłady Azotowe w Tarnowie-Mościcach (Azoty Tarnów).

W 1994 r. firma przystąpiła do międzynarodowego programu „Odpowiedzialność i troska”. W ramach tego działania zakłady chemiczne zobowiązują się dobrowolnie do realizacji zasad zrównoważonego rozwoju. Azoty Tarnów jako fundament swojej działalności wymieniają „ochronę zasobów naturalnych, systematyczne minimalizowanie oddziaływań na otoczenie, efektywne wykorzystanie surowców, podnoszenie jakości życia społeczności lokalnej oraz aktywność na rzecz edukacji ekologicznej”.

Ekoefekty

Azoty Tarnów na przełomie okresu 1994-2008 dokonały znaczącego obniżenia swojego oddziaływania na środowisko. W zakresie ochrony powietrza zredukowano emisję równoważną o 1,8 razy oraz powstającego pyłu o 14,6 razy. Ponadto zmniejszono ilość benzenu o 12,2 razy, co było wynikiem hermetyzacji z zastosowaniem absorpcji odgazów z odwietrzeń zbiorników stokażowych. Zredukowano również emisje cykloheksanu o 8,4 razy, a tlenku węgla 15 razy. Osiągnięto taki efekt dzięki budowie instalacji katalitycznego spalania tlenku węgla i związków organicznych.

Przedsiębiorstwo uzyskało ponadto obniżenie poziomu emitowanych tlenków azotu o 0,9 razy. Było to związane z zastąpieniem starej jednostki produkcji kwasu azotowego stężonego nowoczesną instalacją. Zakłady zredukowały również ilość emitowanego dwutlenku siarki o 1,4 razy.

Poprawiono ponadto jakość prowadzonej gospodarki wodno-ściekowej poprzez m.in. zmniejszenie ilości odprowadzanego ze ściekami ładunku azotu amonowego o 24,9 razy. Również zredukowanie energochłonności procesów i zaostrzenie dyscypliny rozbiorów wody spowodowało zmniejszenie jej poboru o 1,8 razy oraz redukcję ilości powstających ścieków o dwa razy. Przedsiębiorstwo ograniczyło też ilość odprowadzanego ze ściekami ładunku CHZT o 9,6 razy.

Inne działania

Działania w zakresie ochrony środowiska w zakładzie obejmowały m.in. modernizację węzła odprowadzania ścieków z wytwórni polioksymetylenu (tarnoformu). Inwestycja polegała na budowie i montażu nowego zbiornika formaliny, jak i wymiennika płaszczowo-rurowego do podgrzewania ścieków oraz na zamontowaniu nowych pomp ściekowych. Ponadto w ramach tego przedsięwzięcia wykorzystano istniejący zbiornik formaliny do gromadzenia ścieków formalinowych z wytwórni tarnoformu.

W zakładach zadbano również o aspekty gospodarki odpadami poprzez realizację m.in. projektu pn. „Ocena przydatności siarczanu amonowego do produkcji ciekłego nawozu wieloskładnikowego”. Przedsięwzięcie to polegało na zagospodarowaniu roztworu siarczanu amonu z utylizacji rafinatów.

Kolejnym z działań była poprawa środowiska akustycznego poprzez obniżenie równoważonego poziomu dźwięku na zewnątrz zakładu. Zbudowano dwa tłumiki akustyczne na instalacji V rozkładni metanu oraz tłumik refleksyjny z orurowaniem.

Proekologiczne działania w Azotach Tarnów objęły ponadto m.in. zabezpieczenie instalacji utleniania cykloheksanu w przypadku zaniku wody obiegowej, badanie składu frakcyjnego pyłu emitowanego z emitorów zlokalizowanych na instalacjach technologicznych i przygotowanie węgla dla kotła K-4 oraz wymianę izolacji na głównych rurociągach pary 1,7 MPa.

Spółka pod koniec 2008 r. wstrzymała działalność energochłonnej instalacji chlorowej, która była oparta na elektrolizie rtęci. Zatrzymanie nastąpiło m.in. ze względu na wymagania środowiskowe narzucone przez Unię Europejską. Ponadto wprowadzono optymalizację wykorzystania energii, energooszczędne instalacje i urządzenia w obszarze pozaprodukcyjnym.

Przedsiębiorstwo wdrożyło system zarządzania środowiskowego zgodny z normą ISO 14001:2004. Ma on za zadanie wspomagać działania związane z ochroną środowiska i zapobieganiem zanieczyszczeniom w sposób odpowiadający wymaganiom prawnym i potrzebom społeczno-ekonomicznym.

Zakłady planują również wykonanie w ciągu ok. 1,5 roku instalacji suchego odbioru popiołów, które powstają w przyzakładowej elektrociepłowni. Przedsięwzięcie to ma na celu zagospodarowanie popiołu, który będzie stanowić surowiec dla producentów materiałów budowlanych i cementowni oraz budownictwa drogowego. Nadzwyczajne walne zgromadzenie władz spółki 21 października ub.r. wyraziło zgodę na zrealizowanie tej inwestycji. O jej dofinansowanie Azoty Tarnów będą się starały z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.

Unikalna instalacja

Zarząd Azotów Tarnów 4 lipca 2008 r. podpisał umowę z Mitsubishi Corporation w sprawie redukcji emisji podtlenku azotu (N2O) z instalacji kwasu azotowego w tarnowskich zakładach.

Przedsiębiorstwo zainicjowało realizację „Projektu Wspólnych Wdrożeń na instalacji kwasu azotowego dwuciśnieniowego”. Przedsięwzięcie to polega na obniżeniu emisji gazu cieplarnianego, jakim jest podtlenek azotu. Zadanie to uzyskało poparcie polskiego oraz japońskiego rządu. Projekt sfinalizowano zgodnie z postanowieniami protokołu z Kioto z 1997 r. w sprawie zmian klimatycznych. Przedsięwzięcie wpisuje się w politykę tarnowskich zakładów w zakresie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w procesach produkcyjnych.

Zrealizowany Projekt Wspólnych Wdrożeń (JI) obejmuje metodę z wtórnym katalizatorem, w której N2O jest rozkładany w reaktorze do utleniania amoniaku. Ponadto technologia ta obejmuje monitorowanie wyjściowego czynnika emisji N2O w czasie kampanii wyjściowej przed zamontowaniem wtórnego katalizatora.

Wybrana przez Azoty Tarnów technologia ograniczania poziomu N2O polega na wprowadzeniu wtórnego katalizatora do wnętrza reaktora do utleniania amoniaku (AOR) do procesu wytwarzania kwasu azotowego. Jest ona określana mianem metody drugorzędowej, która polega na tym, iż N2O po utworzeniu usuwa się w dowolnym miejscu od ujścia siatek katalitycznych do utleniania amoniaku do wejścia kolumny absorpcyjnej.

Co istotne, katalityczny system ograniczania poziomu podtlenku azotu nie jest związany z wykorzystaniem wody i nie generuje ścieków. Ponadto nie występuje dodatkowy czynnik, odpowiedzialny za powstawanie hałasu. Odpadem w procesie jest katalizator, który, zgodnie z umową między Azotami Tarnów a jego producentem, po zużyciu odbiera producent i poddaje recyklingowi w celu odzysku cennych składników. Następnie jest on przetwarzany, aby uzyskać nowy katalizator. Realizacja „Projektu Wspólnych Wdrożeń na instalacji kwasu azotowego dwuciśnieniowego” nie miała wpływu na degradację terenów.

Uruchomiona w Tarnowie instalacja składa się m.in. z automatycznego systemu, który umożliwia bieżący monitoring stężenia podtlenku azotu w gazach wylotowych, powstających w trakcie produkcji kwasu azotowego. Możliwa jest ponadto archiwizacja danych z systemu dokonującego pomiaru przepływu ilości gazów wylotowych uwalnianych do atmosfery.

Unikalny charakter projektu polega na tym, iż powoduje on ograniczenie emisji podtlenku azotu (N2O) w większym stopniu aniżeli wymagają tego polskie przepisy prawne. Instalacja kwasu azotowego produkuje ok. 900 Mg na dobę. Emisję podtlenku azotu udało się zredukować z 1500 ppm do 100 ppm, co jest najwyższym poziomem redukcji podtlenku azotu na świecie i wynosi ok. 93%. W wyniku realizacji polsko-japońskiego projektu w tarnowskich zakładach generowane są jednostki redukcji emisji ERU. Jak informowała spółka w raportach wolumen unikniętej emisji ERU w 2008 r. planowany był na ok. 287 500 ERU, a w kolejnych latach 2009-2012 ok. 575 000 ERU rocznie.

Azoty Tarnów za „Projekt Wspólnych Wdrożeń na instalacji kwasu azotowego dwuciśnieniowego” otrzymały tytuł Lidera Polskiej Ekologii w 12 edycji Konkursu Ministra Środowiska. Projekt został również nagrodzony w konkursie „Innowacja Roku 2009”.

„Miękkie” ekodziałania

Zakłady prowadzą również „miękkie” działania w ramach polityki ekologicznej. Chodzi tu m.in. o akcję pn. „Drzewko za butelkę”, która odbywa się z okazji Światowego Dnia Ochrony Środowiska. Jest ona organizowana przez firmy przynależące do programu „Odpowiedzialność i troska”. Polega ona na zbieraniu niepotrzebnych butelek PET przez uczniów i przedszkolaków, którzy w zamian za nie otrzymują sadzonki drzew. Ponadto Azoty Tarnów współorganizowały konkurs ekologiczny dla licealistów ziemi tarnowskiej z okazji Dnia Ziemi. Przedsiębiorstwo zainicjowało również akcję prośrodowiskową pn. „Odzyskujemy naturę”.

Artykuł sporządzono na podstawie materiałów nadesłanych przez Zakłady Azotowe w Tarnowie-Mościcach.

Agata Szymańska

Opublikowano: Ecomanager Numer 2/2010 (04)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *